1. Khái niệm

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, nghiện rượu là nhu cầu thèm muốn, đòi hỏi thường xuyên đồ uống có cồn, hình thành thói quen, gây rối loạn nhân cách, giảm khả năng lao động và ảnh hưởng đến sức khỏe. Có 7 triệu chứng chính của hội chứng nghiện rượu, đó là:

- Cảm giác thôi thúc phải uống rượu: người nghiện rượu khi đã bắt đầu uống rượu thì không thể ngừng lại được. Nếu họ bỏ rượu, họ cảm thấy thèm mãnh liệt.

- Thói quen uống rượu hàng ngày: người uống rượu uống hết ngày này sang ngày khác. Họ uống rượu sau các khoảng thời gian nhất định để tránh hoặc làm nhẹ hội chứng cai rượu.

- Uống rượu được ưu tiên hơn các hành vi khác: với người nghiện rượu, uống rượu là ưu tiên hàng đầu, hơn cả sức khỏe, gia đình, xã hội, nghề nghiệp.

- Có hiện tượng dung nạp rượu: với một nồng độ rượu trong máu bình thường, người nghiện rượu không bị ảnh hưởng. Lượng rượu uống của bệnh nhân ngày càng tăng dần. Đến giai đoạn cuối của nghiện rượu, sự dung nạp rượu tụt xuống, bệnh nhân mất năng lực chỉ sau khi uống một lượng rượu nhỏ.

- Lặp di, lặp lại hội chứng cai rượu: các triệu chứng của hội chứng cai rượu xuất hiện khi nồng độ rượu trong máu tụt xuống. Vì vậy hội chứng cai rượu thường xuất hiện vào buổi sáng sớm, sau một đêm không uống rượu.

- Uống rượu vào buổi sáng: người nghiện rượu phải uống rượu vào buổi sáng sớm, ngay sau khi thức giấc để chặn hội chứng cai rượu. Ở hầu hết các nền văn hóa, uống rượu buổi sáng được coi là nghiện rượu.

- Tái nghiện rượu: sau một thời gian cai rượu, người nghiện rượu dễ dàng tái nghiện chỉ sau vài ngày uống rượu.

2. Dịch tễ học

2.1 Tỷ lệ người nghiện rượu

Nghiện rượu là một bệnh phổ biến, chiếm 1-10% dân số. Các nghiên cứu ở Việt Nam cho thấy số người nghiện rượu ở thành thị là 4% và ở nông thôn là 3% dân số.

2.2 Giới

Tỷ lệ nữ/nam bị nghiện rượu giao động từ 1/8 đến 1/4. Trong thực tế lâm sàng, hầu hết các bệnh nhân nghiện rượu là nam. Ở Việt Nam, nữ chỉ chiếm chừng 10% số người nghiện rượu, số bệnh nhân nữ phải điều trị nghiện rượu trong bệnh viện là rất hiếm.

2.3 Nghề nghiệp

Nghề nghiệp là môi trường ảnh hưởng đến nghiện rượu. Có 3 loại nghề nghiệp liên quan đến nghiện rượu là nông dân với môi trường nông thôn, tầng lớp công nhân lao động chân tay, nặng nhọc và những người tiếp xúc với công chúng nhiều như bồi bàn, giới kinh doanh.

Ở Việt Nam, có đến 80% số người nghiện rượu làm những nghề lao động nặng nhọc như thợ xây, thợ mộc, thợ rèn, nhưng có đến 32,5% số người này thất nghiệp tại thời điểm nghiên cứu.

2.4 Trình độ học vấn

Người có học vấn thấp có tỷ lệ nghiện rượu cao hơn người có học vấn cao. Ở Việt Nam, theo Trần Viết Nghị (1996), có đến 80,6% số người nghiện rượu chưa tốt nghiệp phổ thông trung học.

Môi trường làm việc nặng nhọc, sự thiếu hiểu biết và sự phổ biến của quan niệm sai lầm trong dân chúng cho rượu là thuốc bổ, giúp nhanh chóng phục hồi sức khỏe… đã tạo diều kiện thuận lợi cho phát sinh, phát triển nghiện rượu.

2.5 Thời gian uống rượu

Đa số các tác giả đều cho rằng phải uống rượu trên 10 năm mới trở thành nghiện rượu, chỉ một số ít bệnh nhân uống trên 5 năm đã trở thành nghiện rượu. Những bệnh nhân này phải uống một lượng rượu rất lớn mỗi ngày (700-1000ml rượu 40 độ cồn). Nhìn chung, tỷ lệ người nghiện rượu có thời gian uống rượu dưới 5 năm chỉ chiếm 10% số trường hợp. Tỷ lệ cao nhất là nhóm uống rượu từ 10 đến 15 năm, chiếm 60%, còn nhóm bệnh nhân uống rượu 15-20 năm chiếm 30%.

3. Biểu hiện lâm sàng

3.1 Giai đoạn 1

Giai đoạn này bệnh nhân chưa thực sự trở thành nghiện rượu do không có hội chứng cai khi ngừng uống rượu. Bệnh nhân thích uống rượu và uống ngày càng nhiều. Nếu không uống rượu, bệnh nhân thấy thèm và nhớ rượu. Khả năng dung nạp với rượu của bệnh nhân tăng lên nhanh chóng, họ có thể uống 500 ml rượu 40 độ cồn mỗi ngày.

Bệnh nhân mất phẩn xạ nôn khi uống rượu, thay đổi tính tình và dần trở thành độc ác, hay nổi cáu vô cớ, hay quấy nhiễu và đa nghi. Bệnh nhân hay quên, mất ngủ, chú ý và trí nhớ kém, hay mệt mỏi, khả năng lao động giảm sút. Giai đoạn này thường kéo dài 5-10 năm. Nếu bệnh nhân tiếp tục uống rượu thì sẽ chuyển sang giai đoạn 2 của nghiện rượu.

3.2 Giai đoạn 2

Trong giai đoạn này, bệnh nhân đã thực sự trở thành nghiện rượu. Bệnh nhân luôn trong tình trạng thèm rượu bắt buộc và không thể kiềm chế. Họ có thể uống rượu bất kỳ lúc nào. Cứ sau một khoảng thời gian nhất định, bệnh nhân lại phải uống rượu để giảm cơn thèm rượu. Quãng thời gian này ngày càng ngắn lại.

Nếu không được uống rượu, bệnh nhân sẽ có hội chứng cai rượu. Hội chứng cai rượu xuất hiện khi nồng độ cồn trong máu giảm xuống. Vì thế hội chứng cai rượu hay xuất hiện vào buổi sáng, sau một đêm không được uống rượu. Để ngăn hội chứng cai rượu, bệnh nhân phải uống rượu buổi sáng, ngay sau khi ngủ dậy.

Bệnh nhân thường có khí sắc giảm, buồn rầu, dễ bực tức, giận dữ, độc ác và đa nghi. Bệnh nhân cũng có triệu chứng sợ hãi vô cớ, tự buộc tội mình, có thể cáo ảo thính, ảo thị giác, giấc ngủ không sâu đầy mộng mị.

Hội chứng cai rượu biểu hiên bởi các triệu chứng run tay, nôn, buồn nôn, mất ngủ, rối loạn thần kinh thực vật, kích động, lo lắng vô cớ, hoang tưởng và ảo giác, cơn co giật kiểu động kinh.

Khả năng dung nạp rượu tăng cao đến cực điểm và duy trì hàng năm, bệnh nhân uống từ 1500 đến 2000ml rượu 40 độ cồn mỗi ngày và triền miên trong trạng thái say rượu. Giai đoạn này thường kéo dài 5-10 năm.

3.3 Giai đoạn 3

Triệu chứng thèm rượu của bệnh nhân có khuynh hướng giảm đi, bớt lè nhè và bớt quấy rối hơn trước. Khả năng dung nạp rượu của bệnh nhân kém đi, họ chỉ uống được 150-200ml rượu mạnh đã say và say lâu hơn trước.

Hội chứng cai rượu ở giai đoạn này kéo dài hơn, các triệu chứng rối loạn thần kinh thực vật như mạnh nhanh, huyết áp cao giao động, ra nhiều mồ hôi trầm trọng hơn giai đoạn trước.

Giai đoạn này, bệnh nhân có các bệnh não thực tổn do nghiện rượu mạn tính gây ra, đó là bệnh Korsakov, bệnh viêm não Wernicke và mất trí do rượu.

Bằng phương pháp chụp CT Scanner và MRI sọ não, người ta phát hiện hình ảnh teo não như giãn rộng não thất, tăng khoảng cách từ xương sọ đến bề mặt não, khe giữa các cuận não giãn rộng trên 2/3 số bệnh nhân. Hình ảnh này bền vững nửa năm sau khi cai rượu. Nếu bệnh nhân cai rượu lâu hơn thì hình ảnh giãn não thất mất dần. Nguyên nhân teo não còn được cho là rượu ảnh hưởng đến chức năng gan, gây giảm glucoza và các acid amin trong máu đến nuôi não. Như vậy, teo não do rượu vừa là hậu quả trực tiếp của rượu trên não và hậu quả gián tiếp rượu trên gan.

4. Hội chứng cai rượu

Hội chứng cai rượu xuất hiện ở người nghiện rượu nhưng đã ngừng uống đột ngột hoặc giảm đáng kể lượng rượu uống hàng ngày.

4.1 Lý do ngừng uống rượu

- Bệnh nội khoa: chiếm 75% các lý do gây ngừng uống rượu ở bệnh nhân nghiện rượu. Các bệnh hay gặp là nhiễm trùng, cao huyết áp, loét dạ dày, tá tràng, viêm gan, xơ gan, viêm cầu thận mạn...

- Bệnh ngoại khoa: chiếm 20% số trường hợp cai rượu. Đó là các chấn thương, các bệnh đòi hỏi phải vào viện phẫu thuật như đau ruột thừa, viêm tụy cấp...

- Tự cai: Chỉ chiếm 5% số trường hợp cai rượu.

4.2 Triệu chứng của hội chứng cai rượu

- Thèm rượu mãnh liệt. Đây là triệu chứng bắt buộc có ở tất cả các bệnh nhân cai rượu. Bệnh nhân thèm rượu đến mức mọi suy nghĩ và hành động chỉ tập chung vào việc sao cho có rượu uống để giảm bớt cơn thèm rượu.

- Run tay chân: Triệu chứng này xuất hiện rất sớm sau khi ngừng uống rượu chứng 2-3 giờ. Bệnh nhân run tay biên độ nhỏ, đi đứng loạng choạng. Họ không làm được các nghiệm pháp giữ thăng bằng. Run có thể xuất hiện ở miệng, ở mặt của bệnh nhân.

- Ăn ít, nôn, buồn nôn: Bệnh nhân luôn trong tình trạng chán ăn, thậm chí không ăn gì. Bệnh nhân có cảm giác buồn nôn, nôn khan hoặc nôn hết thức ăn vừa ăn được.

- Mất ngủ: Đây là triệu chứng rất hay gặp trong cai rượu. Mất ngủ xuất hiện vào tối đầu tiên sau khi cai rượu. Bệnh nhân rất khó vào giấc ngủ, ngủ không sâu và đầy ác mộng. Giấc ngủ của bệnh nhân rất ngắn, họ hay thức giấc giữa chừng và cảm thấy rất mệt mỏi sau khi thức dậy. Mất ngủ tăng dần và đạt đến đỉnh vào ngày thứ 3 đến thứ 5 sau cai rượu, khi đó bệnh nhân có thể mất ngủ hoàn toàn.

- Rối loạn thần kinh thực vật: Bệnh nhân có mạch nhanh trên 100 lần/phút. Mồ hôi của bệnh nhân ra như tắm mặc dù thời tiết không nóng. Kèm theo, bệnh nhân có huyết áp cao và huyết áp tối đa có thể đạt tới 180-200 mmHg. Tuy nhiên, huyết áp không cao thường xuyên mà giao động, lúc cao, lúc về bình thường. Thân nhiệt của bệnh nhân có thể tăng tới 38-39 độ C do run cơ và gây ra tình trạng mất nước, mất điện giải.

- Lo lắng quá mức: Bệnh nhân lo lắng nhiều vào ngày thứ 2 của cai rượu. Họ lo lắng mơ hồ điều gì không lành sẽ xảy ra với họ. Bệnh nhân có lú lẫn, tăng lên về buổi tối.

- Kích động tâm thần vận động: Bệnh nhân la hét, chửi bới, đạp phá đồ đạc, đánh vợ, con... để có tiền uống rượu.

- Hoang tưởng và ảo giác: Triệu chứng này xuất hiện ở ngày thứ 3 đến thứ 5 của cai rượu. Khoảng 85% số bệnh nhân cai rượu sẽ có ảo thanh thật, là các tiếng người không có thật, nhưng bệnh nhân nghe thấy rất rõ ràng, vọng từ ngoài môi trường vào đầu bệnh nhân. Nội dung của ảo thanh thường là tiếng chửi rủa khiến bệnh nhân rất hoảng sợ.

Bệnh nhân cũng có thể có ảo thị, là các hình ảnh không có thật như nhìn thấy các động vật nhỏ (chim, chuột, côn trùng) hoặc các hình ảnh rất ghê rợn mà bệnh nhân cho là nhìn thấy ma quỷ.

Khoảng 65% số bệnh nhân cai rượu là có hoang tưởng. Hoang tưởng ở các bệnh nhân này thường là hoang tưởng ghen tuông, hoang tưởng bị hại.

- Cơn co giật kiểu động kinh: Đây là triệu chứng trầm trọng nhất của hội chứng cai rượu. Bệnh nhân có các cơn co giật xuất hiện theo thứ tự co cứng, co giật, doãi mềm và hôn mê ngắn. Cơn co giật hay xuất hiện ở ngày thứ 3 đến thứ 5 của cai rượu, nó xuất hiện khi hội chứng cai đạt đến đỉnh điểm và báo hiệu bệnh nhân sắp vào sảng rượu.

4.3 Tiêu chuẩn chẩn đoán hội chứng cai rượu theo DSM-5

A. Ngừng hoặc giảm đáng kể lượng rượu uống khi đang sử dụng rượu liều cao và kéo dài.

B. Có ít nhất 2 tiêu chuẩn dưới đây xảy ra sau tiêu chuẩn A vài giờ đến vài ngày.

- Tăng hoạt động tự động.

- Run tay.

- Mất ngủ.

- Nôn, buồn nôn.

- Lo âu quá mức.

- Kích động tâm thần vận động.

- Ảo thị giác, ảo thanh, hoặc hoang tưởng.

- Cơn co giật kiểu động kinh.

C. Các triệu chứng ở tiêu chuẩn B gây suy giảm rõ rệt các chức năng xã hội, nghề nghiệp hoặc các lĩnh vực quan trọng khác.

D. Các triệu chứng này không do một bệnh thực tổn và một bệnh rối loạn tâm thần khác gây ra.

5. Điều trị nghiện rượu

5.1 Phương pháp dùng thuốc bình thần

Bệnh nhân nghiện rượu sẽ được đưa vào bệnh khoa tâm thần, điều trị nội trú. Tại đây, bệnh nhân bị bắt buộc ngừng uống rượu đột ngột và được dùng thuốc điều trị ngay, giống như điều trị hội chứng cai rượu ở trên.

5.2 Phương pháp dùng naltrexone

Rượu vào cơ thể được chuyển hóa qua nhiều giai đoạn với nhiều chất chung gian chuyển hóa khác nhau. Một trong những sản phẩm chuyển hóa dở dang của rượu là acetaldehyd. Chất này liên kết với monoamin ở não để tạo thành tetraisoquinolin. Đây chính là chất có tác dụng giống morphin, vì thế khi chúng gắn lên các thụ cảm thể morphin trong não sẽ tạo ra sảng khoái cho bệnh nhân. Chính các cảm giác sảng khoái do chất này tạo ra khiến bệnh nhân thích uống rượu, uống ngày càng thường xuyên và số lượng ngày càng tăng. Khi chúng ta dùng naltrexon điều trị cho bệnh nhân nghiện rượu, các thụ cảm thể morphin trên não sẽ bị naltrexon ức chế. Chất tetraisoquinolin không tác dụng được lên các thụ cảm thể morphin nữa, do vậy bệnh nhân sẽ không còn cảm giác sảng khoái khi uống rượu. Do cảm giác sảng khoái khi uống rượu không còn nữa nên sự thèm muốn uống rượu của bệnh nhân sẽ giảm dần và có thể mất hoàn toàn.

Diễn biến điều trị nghiện rượu của naltrexon (natrex, nodict, reVia) như sau:

- Sau 1 tháng điều trị, bệnh nhân giảm được 50% lượng rượu uống mỗi ngày (ví dụ trước đây uống mỗi ngày 1 lít rượu 40 độ cồn thì sau 1 tháng chỉ còn uống được 500 ml rượu cùng loại mỗi ngày).

- Sau 2 tháng điều trị, bệnh nhân giảm được 70% số lượng rượu uống mỗi ngày (chỉ còn uống được 300 ml rượu 40 độ cồn mỗi ngày).

- Sau 3 tháng điều trị, bệnh nhân căn bản kiểm soát được hành vi uống rượu của mình, có thể bỏ rượu hoàn toàn.

Tuy nhiên, bệnh nhân cần được uống thuốc điều trị củng cố tiếp tục trong ít nhất 2 năm tiếp theo.

Liều dùng: Naltrexon 50 mg x 1 viên/ngày, uống buổi sáng.

Ưu điểm của phương pháp cai rượu bằng naltrexon

- Bệnh nhân không phải ngừng rượu đột ngột (uống thuốc khi bệnh nhân vẫn đang uống rượu), do đó sẽ không có hội chứng cai rượu.

- Do không có hội chứng cai rượu nên có thể điều trị ngoại trú.

- Lượng rượu uống hàng ngày giảm từ từ, bệnh nhân sẽ dễ chấp nhận hơn.

- Có thể uống rượu (khi bắt buộc), mà không sợ bị các phản ứng khó chịu như đối với esperal.

Nhược điểm của phương pháp này là:

- Thời gian cai rượu kéo dài, không có lợi cho bệnh nhân đã có biểu hiện suy gan, thận, cao huyết áp, các bệnh não do rượu...

- Khó cai rượu tuyệt đối do bệnh nhân vẫn có thể uống được một lượng rượu nhỏ, hiệu quả không cao như dùng esperal.

- Giá thành đắt hơn nhiều so với esperal.

Áp dụng cụ thể cho từng trường hợp

- Bệnh nhân nghiện rượu đã có tổn thương chức năng gan, thận, cao huyết áp, xuất huyết tiêu hóa... cần phải điều trị nội trú, cắt cơn cai rượu bằng seduxen và vitamin B1. Sau đó điều trị củng cố bằng esperal.

- Bệnh nhân lạm dụng rượu, nghiện rượu nhưng thể trạng chung còn tốt, chưa tổn thương gan thận và các bệnh thực tổn như đã nêu trên, có thể điều trị ngoại trú bằng naltrexon.

6. Loạn thần do rượu

Loạn thần do rượu bao gồm tất cả các rối loạn tâm thần có hoang tưởng hoặc/và ảo giác do rượu gây ra. Các rối loạn này bao gồm ảo giác do rượu, hoang tưởng do rượu, hội chứng cai rượu có hoang tưởng, ảo giác, sảng rượu và bệnh não thực tổn do rượu.

6.1 Ảo giác do rượu

Đặc trưng của ảo giác do rượu là ảo thanh, thường là tiếng người nói xấu, chửi, đe dọa bệnh nhân, xảy ra khi ý thức của bệnh nhân hoàn toàn tỉnh táo. Tiếng nói nghe thấy từ môi trường bên ngoài vọng vào đầu, khiến bệnh nhân rất lo lắng, khó chịu. Khoảng 3/4 số bệnh nhân có ảo thanh kéo dài dưới 6 tháng, 1/4 còn lại ảo thanh kéo dài trên 1 năm nếu không ngừng rượu. Chính vì thế, ảo thanh do rượu dễ bị nhầm với tâm thần phân liệt.

Ảo thanh có thể xuất hiện đơn độc, nhưng cũng có thể phối hợp với ảo thị. Ảo thanh trong hội chứng cai rượu thì lộn xộn và chóng hết, nhưng ảo thanh do uống rượu thì rất bền vững. Khi cai rượu, ảo giác do rượu nặng thêm và xuất hiện thêm các triệu chứng của hội chứng cai rượu. Sau khi hết hội chứng cai (sau khoảng 2 tuần), ý thức bệnh nhân sáng sủa trở lại, nhưng ảo thanh vẫn tồn tại và bền vững trong nhiều tháng.

Ảo thanh chi phối mọi hành vi của bệnh nhân và bệnh nhân mất hết khả năng phê phán với ảo thanh, vì vậy dễ nhầm với tâm thần phân liệt. Các bệnh nhân này cần phải cai rượu, sau khi hết hội chứng cai rượu thì phải điều trị tiếp tục bằng thuốc an thần (haloperidol, olanzapin) thì bệnh nhân mới hết được ảo thanh. Tuy nhiên, ảo thanh sẽ nhanh chóng xuất hiện trở lại nếu bệnh nhân tái nghiện rượu.

Thuốc cụ thể:

1. Haloperidol 1,5mg x 8 viên/ngày (sáng 4 viên, tối 4 viên).

2. Trihex 2mg x 4 viên/ngày (sáng 2 viên, tối 2 viên).

Hoặc

1. Olanzapin 10mg x 1 viên/tối.

Dùng thuốc 3 tháng, bệnh nhân cần phải cai rượu bằng esperal.

6.2 Hoang tưởng do rượu

Đặc trưng của hoang tưởng do rượu là hoang tưởng ghen tuông, hoang tưởng bị hại xuất hiện khi ý thức của bệnh nhân hoàn toàn tỉnh táo. Cũng như ảo thanh do rượu, 3/4 số bệnh nhân có hoang tưởng kéo dài dưới 6 tháng và 1/4 số bệnh nhân hoang tưởng kéo dài hàng năm sau khi cai rượu. Do vậy, hoang tưởng do rượu dễ nhầm với tâm thần phân liệt.

Hoang tưởng ghen tuông xuất hiện ở bệnh nhân sau nhiều năm uống rượu với số lượng lớn. Bệnh nhân cho rằng vợ (hoặc bạn tình) của mình không chung thủy dù không có bằng chứng gì. Họ theo dõi, đánh đập và hành hạ vợ (bạn tình) do bị hoang tưởng chi phối hành vi. Hoang tưởng ghen tuông gắn liền với cuộc sống tình dục nghèo nàn của bệnh nhân. Họ thường bị liệt dương nên khó có khả năng sinh hoạt tình dục. Hơn nữa, vợ của những người nghiện rượu rất ghê tởm, không muốn quan hệ tình dục với họ do vệ sinh cơ thể của bệnh nhân bẩn, luôn trong tình trạng say rượu.

Hoang tưởng bị hại do rượu là bệnh nhân cho rằng có ai hoặc một thế lực nào đó tìm cách hại bệnh nhân, cũng có khi họ cho rằng ma quỷ hại mình. Hoang tưởng bị hại thường đi kèm với ảo giác do rượu tạo thành hội chứng paranoid.

Nói chung, hoang tưởng do rượu rất giống với hoang tưởng do cai rượu, nhưng chúng bền vững và xuất hiện trong tình trạng ý thức sáng sủa, còn hoang tưởng do cai rượu thì lộn xộn và nhanh chóng hết đi cùng với hội chứng cai rượu. Khi cai rượu, hoang tưởng do rượu nặng thêm cùng hội chứng cai. Trong thời gian hội chứng cai, bệnh nhân có thêm ảo thị giác. Khi hội chứng cai hết, ý thức bệnh nhân sáng sủa dần nhưng hoang tưởng vẫn không hết.

Cũng như ảo giác do rượu, để điều trị hoang tưởng do rượu thì cần cai rượu cho bệnh nhân và dùng thuốc an thần (haloperidol, olanzapin). Các triệu chứng này sẽ xuất hiện nhanh chóng khi bệnh nhân tái nghiện rượu.

Thuốc cụ thể:

1. Haloperidol 1,5mg x 8 viên/ngày (sáng 4 viên, tối 4 viên).

2. Trihex 2mg x 4 viên/ngày (sáng 2 viên, tối 2 viên).

Hoặc

1. Olanzapin 10mg x 1 viên/tối.

Dùng thuốc 3 tháng, bệnh nhân cần phải cai rượu bằng esperal.

6.3 Sảng rượu

Sảng rượu là một cấp cứu tâm thần tối khẩn cấp, phát triển trên nền một hội chứng cai rượu nặng. Nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách, tỷ lệ tử vong của sảng rượu là 22-33%.

6.3.1 Triệu chứng của sảng rượu

Sảng rượu có khởi phát đột ngột, cấp tính trong khoảng thời gian từ một đến vài ngày sau khi ngừng uống rượu. Biểu hiện ban đầu của sảng rượu là bệnh nhân mất ngủ, chếnh choáng, run lẩy bẩy, rối loạn thần kinh thực vật (đỏ da, mạch nhanh, ra nhiều mồ hôi, đánh trống ngực, lo lắng, sợ hãi). Quãng thời gian từ lúc ngừng rượu cho đến khi có sảng rượu là khác nhau, cũng có thể từ 1-2 ngày, nhưng có trường hợp phải sau 3-4 ngày. Sảng rượu bao gồm 3 triệu chứng chính sau:

- Mất ngủ hoàn toàn.

- Rối loạn ý thức.

- Hoang tưởng và ảo giác rất rầm rộ.

Các triệu chứng của sảng rượu thường tăng lên về chiều tối và giảm đi vào buổi sáng.

6.3.2 Tiêu chuẩn chẩn đoán sảng rượu theo DSM -5

A. Rối loạn ý thức cùng với giảm sự tập trung chú ý. Sự chú ý luôn giao động.

B. Rối loạn nhận thức: giảm trí nhớ, rối loạn định hướng, rối loạn ngôn ngữ hoặc rối loạn khả năng quan sát.

C. Các rối loạn này xuất hiện cấp tính (trong vài giờ đến vài ngày) và tiến triển có khuynh hướng giao động trong ngày.

D. Có bằng chứng về một hội chứng cai rượu.

6.3.3 Điều trị sảng rượu

Sảng rượu cần được điều trị tại phòng cấp cứu của khoa tâm thần, có bình ô xy, máy hút và các thiết bị cấp cứu khác. Cần tiến hành ngay các bước sau:

- Cố định bệnh nhân tại giường.

- Cho ngửi bông cồn hoặc cho uống rượu vang (50 ml rượu 10 độ cồn mỗi lần, ngày 3 lần) để làm giảm nhẹ các triệu chứng của sảng rượu.

- Chế độ hộ lý cấp 1.

- Hút đờm rãi (nếu cần), thở ô xy.

- Làm các xét nghiệm huyết học, chức năng gan, thận, đặc biệt là đường máu.

- Dùng thuốc:

1. Seduxen 10 mg x 2 ống/ngày, tiêm bắp sáng 1 ống, tối 1 ống.

2. Vitamin B1 0,1 x 2 ống/ngày, tiêm bắp sáng 1 ống, tối 1 ống.

3. Ringer lactat 500 ml x 2 chai, truyền tĩnh mạch 40 giọt/phút.

4. Piracetam 1 g x 4 ống/ngày, tiêm tĩnh mạch chậm.

Dùng thuốc 5 ngày. Sau thời gian 5 ngày điều trị, bệnh nhân sẽ hết sảng và hết hội chứng cai rượu. Sau đó chuyển sang đơn thuốc sau:

1. Olanzapin 10 mg x 1 viên/ngày, uống tối.

2. Amitriptylin 25 mg x 4 viên/ngày, sáng 2 viên, tối 2 viên.

Uống đơn trên 2 tuần, sau đó chuyển sang điều trị chống tái nghiện rượu như sau:

1. Esperal (disulfiram) 500 mg x 1/2 viên/ngày, uống buổi sáng. Nên bắt đầu uống thuốc này 2-3 ngày trước khi ra viện. Thời gian uống thuốc tối thiểu 2 năm để tránh tái nghiện.

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th Ed., DSM-5, 2013, pp 156-170.

2. Ngô Ngọc Tản, Nguyễn Văn Ngân (chủ biên). Bệnh học tâm thần, NXB QĐND, 2005, tr. 175-214.

3. Bùi Quang Huy. Trầm cảm, NXB Y học, 2008.

Khi người nghiện sử dụng ma túy càng lâu, liều lượng càng tăng thì hậu quả tác hại càng nặng nề. Những tác động của ma túy trên não bộ gây ra những tổn thương tạm thời hoặc vĩnh viễn trên người nghiện, làm người nghiện ma túy suy giảm khả năng phán đoán, phân tích, tổng hợp, xử lý thông tin, khả năng tự chủ.

Đồng chí Thượng tá Lê Quý Minh, Hội Cựu CAND TP.HCM đã có buổi trao đổi với Bác sỹ Nguyễn Hữu Khánh Duy, Giám dốc trung tâm cai nghiện ma túy Thanh Đa để làm rõ vấn đề “Người nghiện ma túy là tội phạm hay bệnh nhân?”.

Theo Bác sỹ Nguyễn Hữu Khánh Duy, nghiện ma túy rất khó chữa, đặc tính là dễ tái nghiện. Việc cai nghiện phục hồi cho người nghiện ma túy đòi hỏi phải kiên nhẫn và có kiến thức về cai nghiện ma túy.

Người nghiện ma túy gây ra các hậu quả nặng nề về luật pháp, y tế, xã hội, tài chính, việc làm và ổn định của xã hội. Để sử dụng ma túy người nghiện phải mua bán, tàng trữ, sử dụng, thậm chí phải trộm cắp tiền bạc của gia đình, người thân quen hoặc cướp giật, gây trọng án cho người khác ngoài xã hội, tiếp tay cho bọn buôn bán ma túy, sản xuất, tiêu thụ ma túy thậm chí với khối lượng rất lớn. Tác hại của việc sử dụng ma túy đã được đăng tải nhiều trên các cơ quan truyền thông và báo chí.

Về phương diện bệnh lý, cai nghiện ma túy phải được đánh giá thường xuyên bởi một nhóm cán bộ điều trị gồm các cán bộ quản lý, bác sỹ cai nghiện phục hồi, các nhà giáo dục, hướng nghiệp, các nhà tư vấn - tâm lý - xã hội học…

Khi người nghiện sử dụng ma túy càng lâu, liều lượng càng tăng thì hậu quả tác hại càng nặng nề. Những tác động của ma túy trên não bộ gây ra những tổn thương tạm thời hoặc vĩnh viễn trên người nghiện, làm người nghiện ma túy suy giảm khả năng phán đoán, phân tích, tổng hợp, xử lý thông tin, khả năng tự chủ. Họ thiếu nghị lực, thiếu sáng suốt, thiếu ý chí để thực hiện các quyết định của mình. Do ký ức hồi tưởng, người nghiện rất dễ bị gợi nhớ đến ma túy khi gặp lại những hình ảnh, vụ việc liên quan đến việc sử ma túy trước đây như gặp ống chích, kim tiêm, bạn bè cũ, quán café cũ, nghe nhạc cũ, tâm trạng cũ; phản xạ có điều kiện làm cho người nghiện ma túy nghĩ đến những khoái cảm ngây ngất khi sử dụng ma túy: họ bị kích động mạnh mẽ khiến đối tượng rất dễ tái sử dụng, tái nghiện.

Người nghiện ma túy không đủ nghị lực cũng như không đủ nhận thức để sống một cách trong sạch, lành mạnh. Về mặt tinh thần, sức khỏe, nghề nghiệp, trách nhiệm bị suy sụp.

Có 4 vấn đề chính cần phải giải quyết trên đối tượng nghiện ma túy, đó là:

- Rối loạn và xuống cấp nhận thức - hành vi - nhân cách.

- Chấn thương tâm lý: Đây là một quá trình diễn biến đây phức tạp của nội tâm đối với bản thân, gia đình và xã hội.

- Người nghiện ma túy hầu hết đều ở trong tình trạng đói ma túy trường diễn, kể cả sau khi cai nghiện. Hội chứng hồi tưởng, chấn thương tâm lý, tổn thương não bộ, rối loạn hành vi nhân cách rất dễ dẫn người đã cai nghiện đến tái sử dụng ma túy.

- Tổn thương hệ thống não bộ và các vấn đề tâm thần của người nghiện ma túy.

Bốn vấn đề chính này tác động qua lại lẫn nhau, vừa là nguyên nhân cũng vừa là hậu quả của việc sử dụng ma túy.

Để cai nghiện có kết quả phải duy trì thời gian đủ dài để phục hồi hệ thống não bộ, gọt dũa, điều chỉnh, phục hồi nhận thức, hành vi, nhân cách, giải quyết các chấn thương tâm lý, mâu thuẫn nội tâm, trang bị bản lĩnh và kỹ năng sống, phát hiện các yếu tố nguy cơ và các yếu tố bảo vệ để biết cách vươn lên, xa lánh môi trường xấu, phát huy lợi thế hoàn cảnh bản thân.

Thời gian cai nghiện từ 6 tháng đến 2 năm tùy theo mức độ nặng nhẹ của từng đối tượng.

Một quan điểm rất sai lầm của nhiều người là cắt cơn nghiện là đã chữa xong nghiện ma túy. Thực chất cắt cơn nghiện ma túy chỉ là giai đoạn đầu để chuẩn bị cho một quy trình, cai nghiện rất khó khăn tiếp theo.

Do các rối loạn tâm trí thực tổn, các phản ứng tâm sinh lý và đặc biệt là chứng hồi tưởng dễ dẫn người nghiện đến những cơn thèm nhớ ma túy với tất cả sự khoái cảm của nó và sự phản ứng yếu ớt của bản thân trước sự quyến rũ của ma túy. Nếu có giải pháp tích cực, đúng cách, đủ thời gian, cách ly với môi trường ma túy: cường độ và tần số nhớ này sẽ giảm dần, tổn thương hệ thống não bộ được phục hồi, ngoài ra người cai nghiện còn được trang bị bản lĩnh và kỹ năng sống, biết được ưu nhược điểm bản thân để vươn lên trong hoàn cảnh của mình. Tuy nhiên, cần lưu ý là ngay cả khi tạm gọi là cai nghiện thành công, người nghiện vẫn phải tiếp tục cai nghiện cả đời.

Sau khi cai, nếu những nhân tố tác động thúc đẩy đối tượng tìm đến ma túy vẫn chưa được giải quyết, hầu hết những người nghiện sẽ tái nghiện. Do hệ thống não bộ đã bị ngộ độc ma túy, hầu hết những người nghiện ma túy đều có vấn đề tâm thần từ mức độ nhẹ đến nặng.

Ngoài trạng thái lạm dụng rồi lệ thuộc, các hội chứng lâm sàng liên quan đến thể chất, gây các phản ứng tâm lý và rối loạn tâm trí thực tổn như: trạng thái nhiễm độc, lú lẫn tâm trí, hội chứng hồi tưởng, loạn tâm thần, các rối loạn hành vi, các rối loạn tập trung, các rối loạn nhân cách, các rối loạn tâm thần , tự sát và các ý dịnh tự sát.

Hầu hết người nghiện đều có vấn đề tâm thần từ nhẹ đến nặng, do đó Trung tâm cai nghiện phải có bác sĩ chuyên khoa tâm thần để điều trị tại chỗ vì chuyển học viên ra bệnh viện ngoài rất khó quản lý: học viên có điều kiện thẩm lậu, tái sử dụng ma túy và nếu có điều kiện sẽ tìm cách trốn.

Vì những lý do trên, quan điểm của chúng tôi: Người nghiện ma túy là một tội phạm và cũng là một bệnh nhân.

Các gia đình quá bận rộn công việc, lo làm ăn, hoặc lơ là thiếu quan tâm trong việc giáo dục, chăm sóc, quản lý con em mình cũng là nguyên nhân khiến con em từng bước sa chân vào ma túy.

Đồng chí Thượng tá Lê Quý Minh, Hội Cựu Công an nhân dân (CAND) thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) đã có cuộc trao đổi với bác sỹ Nguyễn Hữu Khánh Duy - Giám đốc Trung tâm Điều dưỡng và Cai nghiện ma túy Thanh Đa về nguyên nhân sử dụng ma túy.

Theo bác sỹ Nguyễn Hữu Khánh Duy, người nghiện ma túy từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có 3 vấn đề chính gồm chất gây nghiện, đối tượng sử dụng chất gây nghiện và môi trường sống của người nghiện.

Do có nhiều chất gây nghiện mới phát sinh nên công tác phòng chống lạm dụng chất gây nghiện đã khó nay càng khó hơn. Công tác triệt phá các ổ nhóm sản xuất, tàng trữ và buôn bán chất ma túy diễn biến hết sức phức tạp. Việc sản xuất, mua bán ma túy là siêu lợi nhuận nên không ít kẻ vẫn liều lĩnh lao vào việc này, thậm chí chúng còn lôi kéo gia đình, dòng họ, lợi dụng cả người già và trẻ em vào đường dây buôn bán chất cấm. Chúng không từ bất cứ thủ đoạn, từ mua chuộc các cơ quan chức năng tới việc chống trả quyết liệt khi bị phát hiện. Mặc dù hình phạt dành cho loại tội phạm này rất nghiêm khắc (tử hình) nhưng cũng không ngăn cản được lòng tham của chúng.

Do nằm cạnh vùng Tam giác vàng, một trong những trung tâm sản xuất ma túy lớn trên thế giới. nước ta còn có đường biên giới rất dài và nhiều cửa khẩu trên bộ, trên biển và hàng không nối với nhiều nước trong khi lực lượng phòng chống ma túy còn mỏng, thiếu trang thiết bị hiện đại nên việc kiểm tra sản xuất, tàng trữ, vận chuyển trái phép chất ma túy rất khó khăn.

Đối tượng sử dụng ma túy rất phức tạp, bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau, như:

- Do tính tò mò và mạo hiểm muốn thử trải nghiệm những cảm giác kỳ lạ của chất gây nghiện bất chấp sự ngăn cản của gia đình và xã hội, các khuyến cáo của các phương tiện thông tin đại chúng. Một số thanh thiếu niên sử dụng các chất gây nghiện như một phương thức tự khẳng định mình, tự cho mình đã trưởng thành.

- Những thanh thiếu niên có những vấn đề bất mãn với gia đình và xã hội có thể sử dụng chất gây nghiện như một phản ứng chống đối.

- Thanh thiếu niên tìm đến chất gây nghiện như một phương thức lẩn tránh tác động của các stress rất đa dạng trong đời sống hiện đại.

- Một số khác tìm đến các chất gây nghiện do các trạng thái bệnh tâm thần nhất thời hay trường diễn. Thường gặp nhất là các trạng thái lo âu, trầm cảm, rối loạn stress sau sang chấn, tâm thần phân liệt, rối loạn cảm xúc hay nhân cách có thể do thất bại trong cuộc sống, chán nản với hoàn cảnh, không tìm được mô hình lý tưởng để theo...

Một số gia đình có con em nghiện ma túy do không có thái độ phê phán quyết liệt với con em khi chúng bắt đầu sử dụng chất gây nghiện, một số khác mất cảnh giác cho con cái nhiều tiền để tự do tiêu xài, đua đòi cùng bạn bè hoặc không kiểm tra xem con em mình có sử dụng tiền đúng mục đích hay không.

Đặc biệt nguy hại là những gia đình do sĩ diện hay do nuông chiều con cái không dám thừa nhận với cộng đồng là con cái đã bị nghiện, để đưa đi điều trị ở các cơ sở cai nghiện và chịu áp lực thường xuyên phải cung cấp tiền để mua ma túy.

Ở những gia đình thiếu kinh nghiệm trong giáo dục con cái như nóng nảy, la mắng, một số khác lại thiếu kiên quyết sợ con cái tức giận, sợ tan vỡ gia đình... do đó không giải quyết phù hợp với sai phạm của con em.

Các gia đình quá bận rộn công việc, lo làm ăn, hoặc lơ là thiếu quan tâm trong việc giáo dục, chăm sóc, quản lý con em mình cũng là nguyên nhân khiến con em từng bước sa chân vào ma túy. Không ít gia đình chỉ biết con em mình bị nghiện hoặc phạm pháp sau khi chúng có vấn đề liên quan với cơ quan pháp luật hoặc thể hiện bất thường trong sinh hoạt rõ rệt.

Các gia đình có nhiều xung đột thường xuyên cũng là nhân tố thúc đẩy con em mình đi vào con đường nghiện ngập, được chúng xem như là một phương thức để đối tượng thoát khỏi bầu không khí căng thẳng, nặng nề phải chịu đựng hằng ngày.

Chúng ta đang phải sống trong một môi trường xã hội bị ô nhiễm chất gây nghiện: Việc sản xuất các loại ma túy thậm chí còn được hướng dẫn cách pha chế trên các trang mạng và được bày bán dưới nhiều hình thức như bánh kẹo, nước uống giải khát. Các ổ nhóm và tụ điểm sử dụng các chất gây nghiện vẫn còn tồn tại ở nhiều nơi, người nghiện vẫn có thể tìm mua chất gây nghiện tương đối dễ dàng.

Mặt khác, các chuẩn mực đạo đức xã hội cũng bị biến đổi, xói mòn. Một nguyên nhân xã hội nữa là việc tôn trọng và thực thi pháp luật chưa được nghiêm túc.

Hiện nay môi trường học đường từ tiểu học đến đại học đã và đang bị ma túy xâm nhập. Cần có các biện pháp quyết liệt và khoa học.

Nghiện ma túy khó điều trị do tâm lý từ chối chữa bệnh của đối tượng:

Trước hết đối tượng không muốn và không thể từ bỏ cảm giác sảng khoái đê mê do chất gây nghiện đem lại. Người nghiện không chịu nổi những phản ứng của gia đình và cộng đồng, những khó khăn của cuộc sống, tìm cách ngày càng làm người nghiện lẩn trốn vào chất gây nghiện, không muốn và không dám trở lại thực tại mà đối tượng không thích nghi được nữa.

Nếu đối tượng cảm nhận được sự dung túng của người thân thì càng từ chối mạnh hơn, dai dẳng hơn, việc cai nghiện có thể vô cùng khó khăn. Chính từ sự từ chối chữa bệnh của đối tượng và sự dung túng của người thân đã hình thành và duy trì phương thức điều trị bắt buộc ở nhiều nước trên thế giới hiện nay.

Nghiện ma túy khó chữa nhưng vẫn có thể chữa khỏi nếu có chiến lược điều trị thích hợp thông qua tư vấn, tâm lý trị liệu, trang bị bản lĩnh kỹ năng sống, hình thành thói quen tốt để đối tượng được thấu hiểu, đem lại lòng tin cho đối tượng, đưa dần đối tượng đến chỗ quyết tâm không dùng chất gây nghiện nữa. Ngoài ra nếu có sự động viên giúp đỡ của gia đình và cộng đồng về các mặt tinh thần, tài chính, việc làm, không kỳ thị thì cai nghiện đạt kết quả hơn.

Người say rượu, bia thường cường điệu hóa vụ việc, ưa khoe khoang về mình, ưa công kích người khác.

Đồng chí Thượng tá Lê Quý Minh, Ủy viên Ban Chính trị - Phong trào Hội Cựu Công an nhân dân (CAND) thành phố Hồ Chí Minh đã có buổi trao đổi với Bác sỹ Nguyễn Hữu Khánh Duy, nguyên Cụm phó Cụm điệp báo A10, Ban an ninh T4, Hội viên Hội Cựu CAND TP.HCM, nay là Giám đốc trung tâm cai nghiện ma túy Thanh Đa, về tác hại của rượu, bia.

Theo bác sỹ Nguyễn Hữu Khánh Duy, ngày 11/10/2024 Thủ tướng Chính Phủ đã ký quyết định số 1169/QĐ phê duyệt đề án truyền thông phòng chống tác hại của rượu, bia đến năm 2030. Theo ý kiến chủ quan của tôi về mặt chuyên môn có thể nói chưa có một loại gây nghiện nào được sử dụng rộng rãi như ở Việt Nam. Rượu bia là một loại nước uống có cồn dễ gây nghiện nếu người uống dùng thường xuyên liên tục với số lượng lớn hàng ngày, uống vô độ, không kiềm chế, lâu dần thành thói quen khó bỏ và sau đó dẫn đến nghiện ngập, ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tâm thần. Chưa có một chất gây nghiện đặc biệt nào được sử dụng nhiều như rượu, bia ở nước ta.

Rượu, bia được sử dụng đặc biệt là trong các nghi lễ văn hóa, trong ma chay, cưới hỏi, giỗ tết,... Đa số rượu, bia được sản xuất từ bột gạo, bột nếp đến vỏ cây, mía, củ sắn, lá rừng,… Lạm dụng rượu, bia lâu ngày đưa đến chứng nghiện rượu, bia để lại nhiều tác hại.

- Về cơ thể: rượu, bia gây tổn thương hệ thống thần kinh, tim mạch, viêm loét dạ dày, dẫn đến xơ gan, ung thư gan và tổn thương nhiều bộ phận khác.

- Về mặt tâm thần: do phụ thuộc rượu, bia, người nghiện rượu, bia bị tổn thương hệ thống thần kinh não bộ, rối loạn nhận thức, hành vi, nhân cách, mất trí, phát sinh nhiều rối loạn tâm thần.

Nguyên nhân dẫn đến uống rượu, bia là do nhiều người tin rằng rượu, bia là một chất bổ, nhất là khi dùng rượu, ngâm với các loại thảo dược, bộ phận động vật để tăng cường năng lực, bổ thận, tráng dương.

Ngoài ra, môi trường văn hóa, tâm lý và xã hội cũng là một yếu tố dẫn đến sử dụng rượu, bia. Việc uống rượu trở nên quá bình thường trong tập quán dân gian, lễ hội, trong quan hệ hàng ngày. Số người bị thất bại trong cuộc sống cũng uống rượu, bia tiêu sầu. Đa số các buổi họp mặt, liên hoan phải có rượu, bia.

Người say rượu, bia mức độ nhẹ chậm chạp, kém nhạy bén, thiếu vận động, giảm nhiều kỹ năng lao động. Tình trạng hưng phấn, khí sắc tăng, cảm giác hưng phấn quá mức, khoái cảm thô lỗ, nói năng đùa cợt không phù hợp. Người say rượu, bia thường cường điệu hóa vụ việc, ưa khoe khoang về mình, ưa công kích người khác. Ngoài ra người say rượu, bia ưa chấp nhặt, hay gây sự. Say rượu, bia nhẹ có thể giải tỏa bản năng tình dục dễ dẫn đến hành vi thô bạo với người khác giới.

Người say rượu, bia ở mức độ trung bình: Liên tưởng hỗn độn, không kiềm chế được cảm xúc, dễ tức giận, nổi nóng dù những nguyên do không đáng.

Khi quá say người uống thường nôn nhiều, vã mồ hôi, tăng tiết nước bọt, tiểu ra quần, có thể dẫn đến hôn mê, mạch nhanh, thở nhanh, có thể ngộ độc dẫn đến tử vong nếu không được cứu chữa kịp thời. Người nghiện rượu cần được theo dõi ở cơ sở y tế.

Rượu, bia gây rất nhiều rối loạn về tâm thần: làm người nghiện rối loạn khí sắc, rối loạn hành vi, nói năng luyên thuyên, khoác lác, hay đùa cợt, xàm sỡ, cáu gắt, công kích dọa nạt, chửi bới tấn công người khác. Trong một số người có thể thay đổi từ vui nhộn, khoan khoái với những câu bông đùa vô duyên, quá xàm sỡ chuyển sang quấy rầy, nổi khùng, cau có, gây gổ, độc ác.

Người nghiện ngày càng trở nên ích kỷ, mất đi những thích thú cũ, lãnh đạm với người thân, giảm sút tình cảm đạo đức, năng xuất công việc giảm, các mối quan hệ xã hội bị thu hẹp dần, người nghiện rượu, bia chỉ còn những bạn rượu chia sẻ thú vui uống rượu nhất thời. Phẩm chất thoái hóa, thường vi phạm pháp luật.

Người bệnh bị ảo giác, ảo thanh, ảo thị, ảo xúc, ảo khứu, ảo vị, hoang tưởng, rối loạn cảm xúc và hành vi, lúc đầu uống thường cảm thấy hưng phấn nhưng sau đó có cảm giác thường bị ức chế, đôi khi trở nên cau có, giận dữ, cảm giác không lối thoát. Vì bị tổn thương hệ thống não bộ người nghiện phải được điều trị nội trú một thời gian về tâm thần, điều chỉnh phục hồi nhận thức, hành vi, nhân cách, tư vấn tâm lý trị liệu, và các loại hình hoạt động trị liệu khác.

Khi điều trị ngoại trú người nghiện phải được uống thuốc chống tái nghiện.

Trung tâm Điều dưỡng và Cai nghiện ma túy Thanh Đa là một trong rất ít trung tâm cai nghiện ma túy được Sở Y tế Tp.Hồ Chí Minh cho phép tiếp nhận điều trị cai nghiện cho những người nghiện rượu, bia. Trung tâm có 7 Bác sĩ chuyên khoa tâm thần và cai nghiện ma túy trên 20 năm.

Nghiện rượu, bia tuy tác hại về tâm thần chậm, nhưng ảnh hưởng trên não bộ, ngoài những rối loạn tâm thần kể trên người nghiện còn bị teo não rất khó phục hồi và còn bị tổn thương trên rất nhiều bộ phân khác, do đó không thể coi thường tác hại của rượu, bia này được.

Hỏi

Em chào bác sĩ ạ. Bác sĩ cho em hỏi, trước kia em có dùng ma túy nhưng đã bỏ 4 - 5 năm rồi. Tuy nhiên các triệu chứng xuất hiện trong người giống như vẫn còn chất gây nghiện, đầu lúc nào cũng giật giật, khó chịu, tối không ngủ được. Mong bác sĩ tư vấn. Xin cảm ơn bác sĩ ạ!

Đinh Văn Linh (1997)

Trả lời.

Chào bạn. Bác sĩ ghi nhận ý kiến của bạn, tuy nhiên bác sĩ chưa rõ lắm về ý nghĩa chia sẻ này. Bạn muốn hỏi về tình trạng đau đầu, khó ngủ về đêm sau khi cai nghiện? Hay là cách để cải thiện dấu hiệu này? Tuy nhiên, bác sĩ cũng có một vài ý kiến chung, mong sẽ hữu ích cho bạn. Cụ thể:

Sau khi bạn cai chất gây nghiện được 4 - 5 năm thì chất đó hoàn toàn không còn trong cơ thể bạn nhưng bạn vẫn nhớ cảm giác khi dùng chất gây nghiện thì đây được xem như phản xạ có điều kiện. Khi sử dụng ma túy, não bộ sẽ sản sinh Dopamine, là chất gây kích thích, khoái cảm, có thể gây nên ảo giác, kích thích tình dục... Vì vậy não bộ của bạn vẫn ghi nhớ và có các cảm giác thèm muốn khi nghĩ đến.

Bên cạnh đó, khi sử dụng ma túy, tổn thương não có thể không hồi phục. Vì vậy bạn có thể đau đầu, rối loạn giấc ngủ. Vì vậy người dùng ma túy hay tái nghiện dù có thể đã cai được. Bạn nên có cuộc sống lành mạnh, tăng cường rèn luyện thể chất, tâm lý liệu pháp để vượt qua được tình trạng này nhé.

Cảm ơn bạn đã đặt câu hỏi tới Hệ thống Y tế Vinmec. Trân trọng.

Bác sĩ Võ Hà Băng Sương - Bác sĩ điều trị - Khoa Khám bệnh & nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Phú Quốc.

VTV.vn - Nam thanh niên 34 tuổi ở TP Hồ Chí Minh đã dùng dao ở nhà bếp sát hại mẹ, chém chị gái trọng thương rồi vứt hung khí trong vườn cây gần nhà.

Ngày 22/9, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hồ Chí Minh phối hợp Công an phường Long Hương, điều tra vụ con trai sát hại mẹ và người thân. Vụ án mạng khiến 1 người tử vong, 1 người bị thương.

Hiện trường vụ án mạng tại căn nhà cấp 4, nằm phía sau trường dạy lái xe trên tuyến đường tránh Quốc lộ 51 - TP Bà Rịa thuộc phường Long Hương, TP Hồ Chí Minh.

Đối tượng gây án được xác định là Vũ Văn Hà (SN 1991, ở phường Long Hương). Hà là người nghiện ma túy, đã cai nghiện xong, về nhà.

Khu vực dẫn vào hiện trường vụ án mạng. (Ảnh: CAND)

Trước đó, khoảng 5h30 cùng ngày, Hà dùng dao ở nhà bếp chém nhiều nhát vào vùng cổ, mặt mẹ mình là bà N.T.N (SN 1963, ở phường Long Hương) khiến nạn nhân tử vong tại chỗ.

Chị gái của Hà là V.T.Ng (SN 1988) ở chung nhà cũng bị Hà chém gây thương tích. Hai con chó trong nhà cũng bị Hà chém, làm 1 con chết.

Sau khi gây án, Hà vứt bỏ con dao trong vườn cây gần nhà.

Nhận tin báo có vụ án mạng, Công an phường Long Hương đã đến căn nhà nói trên bắt giữ Hà. Lúc vụ án mạng xảy ra, ông V.V.T (SN 1960, chồng bà N.) đang đi làm.

Được biết, chị Ng đang được cấp cứu tại bệnh viện Bà Rịa, hiện đã qua cơn nguy cấp và đang được tích cực điều trị.

Theo người dân địa phương, Hà chưa có vợ con, từng nghiện ma túy và đã cai nghiện trở về địa phương.