Dường như không có một tổ chức tình báo nào hoạt động đặc biệt như Cụm điệp báo A10. Họ không được hướng dẫn, trang bị bất kỳ một thứ máy móc, thiết bị nào. Họ là những học sinh, sinh viên yêu nước, căm thù giặc ngoại xâm. Họ chỉ biết định hướng chung từ thủ trưởng trực tiếp rồi tự quyết định hành động sao cho đạt hiệu quả cao nhất và không để bị lộ, bị bắt.

• Xây dựng “lõm chính trị”

Đầu năm 1972, sau Hội nghị Bình Giã, đồng chí Nguyễn Văn Linh, Phó Bí thư Trung ương Cục miền Nam chỉ đạo Thành ủy Sài Gòn - Gia Định nghiên cứu các nhân vật đối lập để vừa phân hóa, vừa lôi kéo, vừa cài người của ta để làm sao hạ bệ được Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu.

Nhận được chỉ thị, ông Nguyễn Quốc Hương (Mười Hương), Phó Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Gia Định, liền bàn bạc với ông Sáu Ngọc (tức Lê Thanh Vân, Phó ban An ninh T4 phụ trách điệp báo) tìm một số anh em cài vào nhóm của Đại tướng Dương Văn Minh để triển khai công tác hoạt động chính trị nhằm tạo thế và lực cho số đối lập chịu ảnh hưởng của cách mạng lớn mạnh đến khi đủ điều kiện có thể thay thế được Nguyễn Văn Thiệu.

Tháng 9-1972, ông Sáu Ngọc thành lập Cụm điệp báo lấy bí số A10. Cụm gồm các ông Nguyễn Minh Trí (tức Mười Thắng, Cụm trưởng), Nguyễn Hữu Khánh Duy (tức Năm Quang, Cụm phó), Huỳnh Huề (tức Ba Hoàng, Cụm phó)…

Ông Năm Quang cho biết: “Cụm điệp báo A10 có nhiệm vụ xây dựng cơ sở, thu thập tin tức, âm mưu thủ đoạn của địch; tấn công chính trị, phân hóa hàng ngũ địch, xây dựng “lõm chính trị”. Các “lõm chính trị” ở thành phố là lực lượng quần chúng có cảm tình với cách mạng và có thể lợi dụng được bộ máy hành chính của địch để phục vụ yêu cầu của ta. Lúc đó, tôi đang hoạt động trong Ban An ninh T4 được điều động về cụm điệp báo và đang là Đoàn trưởng Đoàn công tác Y-Nha-Dược. Đoàn công tác của chúng tôi chủ yếu làm công tác xã hội thuần túy như khám sức khỏe, phát thuốc cho bà con nghèo ở các quận 4, 6, 11…

Lợi dụng việc này, chúng tôi đã thâm nhập vào bà con và không ít lần ứng cứu bộ đội đang ẩn nấp trong dân cũng như chuyển thuốc men về vùng cách mạng. Tôi nhiều lần quy tụ sinh viên tổ chức biểu tình chống tham nhũng, vận động dân sinh, dân chủ, chống bắt lính… Do gia đình tôi có nhiều người giữ vị trí nòng cốt của ngụy quyền Sài Gòn nên bọn lính ngụy, mật thám coi tôi như một sinh viên ngoan cố, quậy phá. Với vỏ bọc như vậy, tôi dễ dàng tạo được nhiều cơ sở, “lõm chính trị”, trong đó có cơ sở quan trọng là ông Huỳnh Bá Thành (tức Ba Trung), Giám đốc kỹ thuật tờ Điện Tín, tờ báo đối lập có số phát hành khá cao vào thời điểm bấy giờ”.

Nhờ thân quen từ hồi học hồi phổ thông, ông Năm Quang đã tác động cho ông Ba Trung thực hiện và đăng tải các tin bài phản chiến, đấu tranh dân sinh, dân chủ, vạch mặt chính quyền tham nhũng, kêu gọi hòa bình, thực hiện hòa hợp, hòa giải trên cơ sở pháp lý và thực hiện nghiêm chỉnh Hiệp định Paris…

Ông Năm Quang cho biết, với thế mạnh của tờ báo, từ sự rệu rã của ngụy quyền Sài Gòn, Mỹ không viện trợ cũng như các nguồn tin tình báo quan trọng không thể chuyển về trung ương kịp, đã được báo Điện Tín đăng tải. Khi đã là cơ sở nòng cốt của Cụm điệp báo A10, ông Huỳnh Bá Thành đã quan hệ chặt chẽ với các dân biểu, nghị sĩ, phóng viên, thành viên Văn phòng Chính phủ bên cạnh Đại tướng Dương Văn Minh.

• Giờ phút lịch sử

Chính vì những bài báo “phương hại đến an ninh quốc gia”, tháng 3-1975, báo Điện Tín bị chính quyền Nguyễn Văn Thiệu đóng cửa. Ban An ninh T4, Cụm điệp báo A10 yêu cầu ông Huỳnh Bá Thành tìm cách ở hẳn trong Dinh Hoa Lan của tướng Dương Văn Minh. Trong khí thế tấn công và chiến thắng của quân giải phóng ở khắp mọi miền, ông Sáu Ngọc, Phó ban An ninh T4 giao nhiệm vụ cho Cụm điệp báo A10 bằng mọi cách tấn công chính trị, tác động để Dương Văn Minh thay Nguyễn Văn Thiệu rồi tìm cách giao chính quyền cho cách mạng để cuộc chiến sớm chấm dứt và ít tổn thất.

Khi Tổng thống Thiệu từ chức, Trần Văn Hương lên thay thế, Cụm điệp báo A10 đã tác động các dân biểu đối lập đề ra bản tuyên cáo chống “Chính phủ Thiệu không có Thiệu”. Bản tuyên cáo được nhóm của ông Huỳnh Bá Thành biên soạn và dịch ra nhiều thứ tiếng trong đêm 24-4-1975 để kịp phân phát trong cuộc họp báo sáng hôm sau. Chính bản tuyên cáo này đã làm rối loạn cuộc họp của hạ viện. Cuộc họp này dự kiến là lễ tấn phong Tổng thống cho Trần Văn Hương.

Ông Mười Hương tiếp tục chỉ đạo Cụm A10 tác động để thay Trần Văn Hương và phương án tốt nhất là ông Dương Văn Minh thay thế. Cùng với nhiều lực lượng khác, Cụm điệp báo A10 đã tham gia tác động các nghị sĩ đối lập để Quốc hội chế độ Sài Gòn bầu ông Dương Văn Minh làm tổng thống vào ngày 28-4-1975.

Sau khi quân giải phóng cắm cờ Dinh Độc Lập, trưa ngày 30-4, ông Dương Văn Minh cùng nội các đi theo Trung tá Bùi Văn Tùng, Chính ủy Lữ đoàn xe tăng 203; đại úy Phạm Xuân Thệ, Trung đoàn phó Trung đoàn 66 đến đài phát thanh đọc lời tuyên bố đầu hàng vô điều kiện. Khi đến nơi, các nhân viên nhà đài đã bỏ chạy về nhà, máy vẫn mở nhưng không ai biết vận hành.

Ông Phạm Kỳ Nhân, phóng viên Hãng thông tấn AP (cơ sở của Cụm A10) liền phóng xe về Làng Báo chí (phường Thảo Điền, quận 2 bây giờ) để đưa các chuyên viên Hứa Trọng Liêm, Trần Tự Lập, Nguyễn Hữu Hùng… vào hướng dẫn, vận hành máy. Đến 12 giờ 15 phút, ông Dương Văn Minh đọc lời tuyên bố đầu hàng. Và ông Phạm Kỳ Nhân đã chụp được bức ảnh lịch sử ghi nhận sự kiện trọng đại của đất nước.

ĐOÀN HIỆP

(CAND) Sau Hội nghị Bình Giã V, Ban lãnh đạo Trung ương Cục miền Nam chỉ đạo Thành ủy Sài Gòn Gia Định và Ban An ninh T4 thiết lập một mạng lưới tình báo mới tại Sài Gòn. Thực hiện chỉ đạo, năm 1972, ông Trần Quốc Hương, bí danh Mười Hương - Trưởng ban An ninh T4 và Phó ban Lê Thanh Vân, tức Sáu Ngọc quyết định thành lập một mạng lưới tình báo đưa vào nội thành Sài Gòn, trong đó có 1 cụm mang mật danh A10.

Nhiệm vụ chính của cụm A10 là tấn công chính trị trực diện với chính quyền Nguyễn Văn Thiệu; xây dựng hệ thống đặc tình nhằm xoay chuyển tình thế chính trị trong giới lãnh đạo Việt Nam Cộng hòa (VNCH) theo chiều hướng có lợi cho Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam, đồng thời thu thập tin tình báo; tạo lõm chính trị quần chúng bao vây nội đô Sài Gòn để làm nơi đứng chân của các cánh quân tiến vào giải phóng Sài Gòn.

Là một nhà tình báo nhìn xa, trông rộng, từ đầu năm 1973, ông Mười Hương đã phán đoán “Mỹ rút lui thì VNCH chỉ có chết”. Từ nhận định đó, ông cùng Phó ban Sáu Ngọc xây dựng 1 tuyến lưới tình báo chính trị thâm nhập sâu "Phủ Đầu Rồng" của chính quyền VNCH, gồm một số cốt cán và anh em có nhiều kinh nghiệm đấu tranh chính trị tại Sài Gòn làm "khung sườn" cho cụm A10.

Ông Sáu Ngọc đã chọn sinh viên Nguyễn Minh Trí - người bị chính quyền Nguyễn Văn Thiệu truy lùng vừa lánh vào căn cứ mật trong một cánh rừng giáp giới Campuchia - làm Cụm trưởng. Cụm phó gồm có Nguyễn Hữu Khánh Duy, bí danh Năm Quang; Huỳnh Huề, bí danh Ba Hoàng (sau này là Thiếu tướng Huỳnh Huề); Trần Thiếu Bảo, bí danh Hai Phương. Sau đó, Nguyễn Hữu Khánh Duy kết nạp thêm Huỳnh Bá Thành, bí danh Ba Trung (tức họa sỹ Ớt) vào lưới.

Ngay từ những ngày mới thành lập, cụm đã xây dựng các tuyến lưới điệp viên nằm ẩn sâu trong các cơ quan trọng yếu nhất của chính quyền Sài Gòn như văn phòng Phó Thủ tướng đặc trách kinh tế, Nha Dân vận & Chiêu hồi; Nha Điện toán (CIA), Quốc hội VNCH, Tổng nha Cảnh sát, Phủ Đặc ủy Tình báo Trung ương... Do yêu cầu nhiệm vụ, sau này một số điệp viên của A10 chuyển sang hoạt động dưới quyền điều khiển trực tiếp của Ban An ninh T4.

Họa sỹ Ớt tức nhà báo Huỳnh Bá Thành - Giám đốc kỹ thuật tờ Điện Tín - đã tổ chức được nhiều trận đánh chính trị làm cho lực lượng dân biểu phản động và Chính phủ Nguyễn Văn Thiệu lay hoay, điên đảo.

Cuối năm 1973, sau khi tốt nghiệp bác sỹ hạng ưu, Cụm phó Khánh Duy bị địch nghi ngờ ép buộc phải đi quân dịch. Ông Mười Hương quyết định cho Khánh Duy đăng lính để tạo vỏ bọc. Dù rơi vào thế khó khăn, Khánh Duy vẫn tiếp tục "đánh địch" trong vai trò bác sỹ của quân đội địch cho đến ngày toàn thắng 30/4/1975.

Sau khi Cụm phó Khánh Duy thay đổi vị trí hoạt động, Cụm phó Ba Hoàng (tức Thiếu tướng Huỳnh Huề) tiếp tục chỉ huy cụm A10.

Cuối năm 1974 đầu năm 1975, khi Bộ Chính trị quyết tâm thực hiện kế hoạch chiến lược giải phóng miền Nam trong 2 năm 1975-1976 thì ông Mười Hương đã có kế hoạch để góp phần giải phóng Sài Gòn êm thấm, không đổ máu.

Ông nhận định: Mỹ chắc chắn sẽ cho Thiệu ra đi. Phải có người thay Thiệu. Trong số những gương mặt chính trị, ông nhận thấy chỉ có Dương Văn Minh là người vừa có các yếu tố cần và đủ để làm Tổng thống VNCH. Điều có lợi cho cách mạng là ông Dương Văn Minh có tinh thần dân tộc. Ông Mười Hương đã chỉ đạo họa sỹ Ớt và cụm A10 tiếp cận Dương Văn Minh và các nhóm dân biểu đối lập Thiệu để hỗ trợ chính trị, vận động ngầm cho ông Minh lên làm Tổng thống VNCH.

Ngày 21/4/1975, Nguyễn Văn Thiệu tuyên bố từ chức, bàn giao quyền lực cho ông Trần Văn Hương. Cụm A10 tiếp tục tác động các nhóm chính trị gia trong chính trường VNCH để tẩy chay Trần Văn Hương, mở đường để Dương Văn Minh ngồi vào ghế tổng thống.

Trước sức ép của dư luận, ngày 26/4/1975, lưỡng viện VNCH đồng loạt tẩy chay Trần Văn Hương và bầu ông Dương Văn Minh làm Tổng thống. Ngay tại buổi lễ nhậm chức, ông Minh đã gửi thông điệp cho các đơn vị chiến đấu của VNCH buông súng “chờ lệnh”. Chính ông Dương Văn Minh xác nhận với các phóng viên quốc tế, họa sỹ Ớt là người tác động quan trọng nhất để ông lên nhận chức Tổng thống – bước đệm để ra tuyên bố đầu hàng.

Ngày 29/4/1975, họa sỹ Ớt và các điệp viên An ninh T4, cùng với các cán bộ tình báo Binh vận đã vận động trực tiếp những nhân vật có uy tín tác động ông Dương Văn Minh phải tuyên bố ngừng bắn đơn phương, giao chính quyền cho cách mạng.

Sáng 30/4/1975, một đơn vị chiến đấu của VNCH do Thiếu tá Chỉnh chỉ huy đang chuẩn bị phá sập cầu Sài Gòn hòng ngăn bước tiến xe tăng của quân ta. Nhận được tin, dân biểu Phan Xuân Huy - một điệp viên A10 - con rể của ông Dương Văn Minh đã đến tận chân cầu gặp Thiếu tá Chỉnh ra lệnh “không được giật sập cầu nếu không có lệnh của Tổng thống Dương Văn Minh”. Nhờ giữ được chiếc cầu, thiết giáp của quân ta tiến nhanh vào tận Dinh Độc Lập vào sáng 30/4/1975.

Khi những chiếc xe tăng đầu tiên của quân đội của ta tiến vào Dinh Độc Lập thì một số thành viên của cụm điệp báo A10 như Nguyễn Hữu Thái, Kỳ Nhân, Cung Văn – Nguyễn Vạn Hồng đã có mặt xung quanh Dương Văn Minh. Nhà báo Kỳ Nhân (Hãng tin AP) - thành viên A10 là người chụp được bức ảnh lịch sử ngay thời điểm Dương Văn Minh đầu hàng. Và một thành viên khác của A10 là Nguyễn Hữu Thái đã dẫn đường cho cán bộ quân sự của ta lên nóc Dinh Độc Lập treo cờ.

Tuy Dương Văn Minh đã phát lời tuyên bố đầu hàng nhưng một số đơn vị quân đội VNCH vẫn chưa nhận được tin. Thời điểm đó, Đài Phát thanh Sài Gòn đã không còn hoạt động, ông Nguyễn Hữu Thái đã nhanh trí đi tìm, mời 2 kỹ thuật viên của đài đến khởi động máy. Nguyễn Hữu Thái đã làm phát thanh viên bất đắc dĩ đọc lời dẫn buổi phát thanh đặc biệt đó. Sau lời dẫn của Nguyễn Hữu Thái, ông Dương Văn Minh mới bắt đầu đọc lời tuyên bố đầu hàng. Đó là thời khắc 11h30’ sáng 30/4/1975.

Cũng trong buổi sáng 30/4/1975, khi tình hình Sài Gòn chưa ngã ngũ, Cụm phó Ba Hoàng đã chủ động rải điệp viên giải giáp nhiều viên sỹ quan cao cấp của VNCH, đồng thời tổ chức lực lượng chiếm giữ phủ Thủ tướng đặc trách kinh tế, Bưu điện Sài Gòn, Đài Phát tin Chí Hòa, Sứ quán Mã Lai, những trụ sở chính quyền từ sân bay Tân Sơn Nhất chạy dọc theo tuyến Tân Bình, quận 3 đến Dinh Độc Lập. Ba Vũ, tức Võ Vân – thành viên của A10 – là người trực tiếp tiếp quản, treo cờ giải phóng khu vực Bảy Hiền, Bàu Cát và Sứ quán Malaysia. Võ Văn Chi (tức Chín Thanh) làm chủ tình hình ở Phú Nhuận…

Rất nhiều cơ quan trọng yếu của chính quyền Sài Gòn đã được cụm A10 làm chủ tình hình trước khi lời tuyên bố đầu hàng của Dương Văn Minh phát trên làn sóng phát thanh.

Nông Huyền Sơn

SKĐS - Theo Bộ Y tế, việc lạm dụng, sử dụng không đúng mục đích khí Nitơ Oxyd (N2O) có nguy cơ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, đặc biệt trong giới trẻ do thần kinh bị kích thích, hưng phấn và gây cười; sử dụng lâu sẽ dẫn đến tự kỉ, đau đầu, mệt mỏi, suy nhược cơ thể; sử dụng liều cao có thể dẫn đến ảo giác.

Bộ Y tế vừa có văn bản gửi Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố về việc tăng cường quản lý sản xuất, kinh doanh và sử dụng sản phẩm khí Nitơ Oxyd (N2O).

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, trong thời gian vừa qua, Bộ Y tế nhận được thông tin tại một số địa phương xuất hiện tình trạng mua bán, sử dụng 'bóng cười' có chứa khí Nitơ Oxyd (N2O) nhất là tại các quán bar, vũ trường, quán karaoke, khu vui chơi giải trí...

Bộ Y tế cho hay, khí Nitơ Oxyd (tên hóa học là Dinitrogen monoxyd) có công thức hóa học là N2O, là hóa chất được sử dụng trong công nghiệp (sản xuất pin mặt trời, trong kỹ thuật hàn, cắt, dùng cho máy, thiết bị phân tích, tăng công suất động cơ...); đồng thời được sử dụng trong sản xuất, chế biến thực phẩm (có trong danh mục phụ gia thực phẩm của Ủy ban thực phẩm quốc tế - Codex); và đang được nghiên cứu sử dụng để an thần, giảm đau trong nha khoa.

Tuy nhiên, việc lạm dụng, sử dụng không đúng mục đích khí Nitơ Oxyd (N2O) có nguy cơ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, đặc biệt là trong giới trẻ do thần kinh bị kích thích, hưng phấn và gây cười; sử dụng lâu sẽ dẫn đến tự kỉ, đau đầu, mệt mỏi, suy nhược cơ thể; sử dụng liều cao có thể dẫn đến ảo giác... Đồng thời có thể có những tác động tiêu cực đến đời sống xã hội.

Để tăng cường công tác quản lý đối với khí Nitơ Oxyd (N2O) theo quy định pháp luật, phòng chống việc lạm dụng, sử dụng sai mục đích, Bộ Y tế đã có công văn đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo triển khai các hoạt động sau:

Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát các cơ sở nhập khẩu, kinh doanh, sang chiết sản phẩm khí Nitơ Oxyd (N2O) bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật về quản lý hóa chất cũng như quản lý phụ gia thực phẩm.

Các công ty phải khai báo nhập khẩu, kinh doanh khí Nitơ Oxyd (N2O) làm phụ gia thực phẩm; việc thanh tra, kiểm tra các quy định về an toàn thực phẩm nói chung ưu tiên kiểm tra việc khai báo kiểm tra nhà nước về thực phẩm nhập khẩu trước khi thông quan, kiểm tra việc tuân thủ các quy định tại Thông tư số 25/2019/TT- BYT ngày 30/8/2019 của Bộ Y tế quy định truy xuất nguồn gốc sản phẩm thực phẩm thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Y tế (Bảo đảm truy xuất được người bán và người mua), xử lý nghiêm các hành vi lạm dụng, sử dụng sai mục đích đối với khí Nitơ Oxyd (N2O).

Cùng đó, tăng cường công tác thông tin, giáo dục, truyền thông đến người dân, đặc biệt là đối tượng thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên về tác hại và hậu quả của việc lạm dụng sử dụng, sử dụng sai mục đích khí Nitơ Oxyd (N2O).

Ban hành các quy định theo thẩm quyền để ngăn ngừa và xử lý việc lạm dụng, sử dụng sai mục đích khí Nitơ Oxyd (N2O) nhất là tại các điểm vui chơi, giải trí như các quán bar, vũ trường, quán karaoke, rạp chiếu phim, công sở, trường học...

Bộ Y tế cũng đề nghị các địa phương thực hiện rà soát, đánh giá và đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật, các điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh sản phẩm khí Nitơ Oxyd (N2O) nhằm bảo đảm kiểm soát triệt để nguy cơ lạm dụng, sử dụng sai mục đích, gây ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh theo đúng quy định.

Trên thực tế thời gian qua, báo Sức khỏe & Đời sống đã có nhiều lần phản ánh, thông tin việc giới trẻ lạm dụng sử dụng 'bóng cười' và những hệ lụy nghiêm trọng về sức khoẻ khi lạm dụng khí N2O. Đã có không ít trường hợp phải nhập viện điều trị dài ngày vì tổn thương tủy cổ, tê yếu tay chân do ngộ độc khí N2O, loạn thần...

Thái Bình

Hiện nay theo báo cáo của một số địa phương đã xảy ra tình trạng mua bán, sử dụng “bóng cười” có chứa khí Nitơ Oxit (N2O) tại các quán bar, vũ trường, quán karaoke, khu vui chơi giải trí… ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ người sử dụng, đồng thời gây ra những tác động tiêu cực đến đời sống xã hội; Bộ Y tế thông tin về khí N2O như sau:

1. Khí Nitơ Oxit (tên hoá học là Dinitrogen monoxyd), công thức hoá học là N2O, là hóa chất được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như trong công nghiệp (sản xuất pin mặt trời, sử dụng trong kỹ thuật hàn, cắt, dùng cho máy, thiết bị phân tích, tăng công suất động cơ...); trong y học (để gây mê, an thần, giảm đau trong lĩnh vực nha khoa, sản khoa, thể thao…) và trong thực phẩm (là một phụ gia được phép sử dụng theo danh mục của Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế - Codex).

2. Tại Việt Nam, riêng đối với lĩnh vực thực phẩm Bộ Y tế đã ban hành Thông tư 24/2019/TT-BYT ngày 30/8/2019 quy định về quản lý và sử dụng phụ gia thực phẩm, trong đó N2O là một phụ gia thực phẩm có chức năng làm chất khí đẩy, chất tạo bọt, chất khí bao gói, chất chống oxy hóa được phép sử dụng trong một số loại thực phẩm như sữa lên men, cream, quả tươi gọt vỏ hoặc cắt miếng, mì ống, mì sợi…(quy định này phù hợp với quy định của Uỷ ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế - Codex). Các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh phụ gia thực phẩm nói chung và khí N2O nói riêng phải thực hiện tự công bố sản phẩm tại cơ quan quản lý an toàn thực phẩm địa phương và phải đảm bảo yêu cầu đối với phụ gia thực phẩm: được phép sử dụng và đúng đối tượng thực phẩm; không vượt quá mức sử dụng tối đa đối với một loại thực phẩm hoặc nhóm thực phẩm; hạn chế đến mức thấp nhất lượng phụ gia thực phẩm cần thiết để đạt được hiệu quả kỹ thuật mong muốn; không có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

3. Hiện nay, theo báo cáo của các cơ quan chức năng: việc lạm dụng, sử dụng không đúng mục đích khí N2O trong vui chơi, giải trí (sử dụng bóng cười) khi hít vào cơ thể con người có khả năng tác động, kích thích mạnh lên một số điểm của hệ thần kinh, tạo ra cảm giác lâng lâng và gây cười sảng khoái. Việc lạm dụng thường xuyên N2O có thể gây ra các rối loạn như: cảm giác châm chích ở đầu các chi và đi lại loạng choạng, gây ra rối loạn khí sắc, rối loạn trí nhớ, rối loạn giấc ngủ, ảnh hưởng đến tim mạch, hạ huyết áp, thiếu máu lên não. Sử dụng bóng cười chứa khí N2O đặc biệt nguy hiểm khi dùng chung với một số ma tuý khác làm mất kiểm soát năng lực hành vi, gây mất an ninh trật tự và nguy hiểm cho xã hội.

4. Để đảm bảo sức khỏe, đảm bảo an ninh, an toàn cho xã hội; Bộ Y tế đề nghị các địa phương giám sát, quản lý chặt chẽ việc sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, sử dụng N2O đúng theo quy định của pháp luật; Xử lý nghiêm các hành vi lạm dụng, sử dụng sai mục đích đối với khí N2O; Tăng cường công tác thông tin, giáo dục, truyền thông đến người dân, đặc biệt là đối tượng thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên về tác hại và hậu quả của việc lạm dụng sử dụng, sử dụng sai mục đích khí N2O; Các doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm quy định, nguyên tắc sử dụng phụ gia thực phẩm, không được lạm dụng, sử dụng sai mục đích; phải tuân thủ khai báo nhập khẩu, kinh doanh khí N2O làm phụ gia thực phẩm (bảo đảm truy xuất được người bán và người mua). Nếu tổ chức, cá nhân nào vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Thông tin từ Cục An toàn thực phẩm – Bộ Y tế

SKĐS - Theo Bộ Y tế, việc lạm dụng, sử dụng không đúng mục đích khí Nitơ Oxyd (N2O) có nguy cơ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, đặc biệt trong giới trẻ do thần kinh bị kích thích, hưng phấn và gây cười; sử dụng lâu sẽ dẫn đến tự kỉ, đau đầu, mệt mỏi, suy nhược cơ thể; sử dụng liều cao có thể dẫn đến ảo giác.

Bộ Y tế vừa có văn bản gửi Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố về việc tăng cường quản lý sản xuất, kinh doanh và sử dụng sản phẩm khí Nitơ Oxyd (N2O).

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, trong thời gian vừa qua, Bộ Y tế nhận được thông tin tại một số địa phương xuất hiện tình trạng mua bán, sử dụng 'bóng cười' có chứa khí Nitơ Oxyd (N2O) nhất là tại các quán bar, vũ trường, quán karaoke, khu vui chơi giải trí...

Bộ Y tế cho hay, khí Nitơ Oxyd (tên hóa học là Dinitrogen monoxyd) có công thức hóa học là N2O, là hóa chất được sử dụng trong công nghiệp (sản xuất pin mặt trời, trong kỹ thuật hàn, cắt, dùng cho máy, thiết bị phân tích, tăng công suất động cơ...); đồng thời được sử dụng trong sản xuất, chế biến thực phẩm (có trong danh mục phụ gia thực phẩm của Ủy ban thực phẩm quốc tế - Codex); và đang được nghiên cứu sử dụng để an thần, giảm đau trong nha khoa.

Tuy nhiên, việc lạm dụng, sử dụng không đúng mục đích khí Nitơ Oxyd (N2O) có nguy cơ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, đặc biệt là trong giới trẻ do thần kinh bị kích thích, hưng phấn và gây cười; sử dụng lâu sẽ dẫn đến tự kỉ, đau đầu, mệt mỏi, suy nhược cơ thể; sử dụng liều cao có thể dẫn đến ảo giác... Đồng thời có thể có những tác động tiêu cực đến đời sống xã hội.

Để tăng cường công tác quản lý đối với khí Nitơ Oxyd (N2O) theo quy định pháp luật, phòng chống việc lạm dụng, sử dụng sai mục đích, Bộ Y tế đã có công văn đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo triển khai các hoạt động sau:

Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát các cơ sở nhập khẩu, kinh doanh, sang chiết sản phẩm khí Nitơ Oxyd (N2O) bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật về quản lý hóa chất cũng như quản lý phụ gia thực phẩm.

Các công ty phải khai báo nhập khẩu, kinh doanh khí Nitơ Oxyd (N2O) làm phụ gia thực phẩm; việc thanh tra, kiểm tra các quy định về an toàn thực phẩm nói chung ưu tiên kiểm tra việc khai báo kiểm tra nhà nước về thực phẩm nhập khẩu trước khi thông quan, kiểm tra việc tuân thủ các quy định tại Thông tư số 25/2019/TT- BYT ngày 30/8/2019 của Bộ Y tế quy định truy xuất nguồn gốc sản phẩm thực phẩm thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Y tế (Bảo đảm truy xuất được người bán và người mua), xử lý nghiêm các hành vi lạm dụng, sử dụng sai mục đích đối với khí Nitơ Oxyd (N2O).

Cùng đó, tăng cường công tác thông tin, giáo dục, truyền thông đến người dân, đặc biệt là đối tượng thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên về tác hại và hậu quả của việc lạm dụng sử dụng, sử dụng sai mục đích khí Nitơ Oxyd (N2O).

Ban hành các quy định theo thẩm quyền để ngăn ngừa và xử lý việc lạm dụng, sử dụng sai mục đích khí Nitơ Oxyd (N2O) nhất là tại các điểm vui chơi, giải trí như các quán bar, vũ trường, quán karaoke, rạp chiếu phim, công sở, trường học...

Bộ Y tế cũng đề nghị các địa phương thực hiện rà soát, đánh giá và đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật, các điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh sản phẩm khí Nitơ Oxyd (N2O) nhằm bảo đảm kiểm soát triệt để nguy cơ lạm dụng, sử dụng sai mục đích, gây ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh theo đúng quy định.

Trên thực tế thời gian qua, báo Sức khỏe & Đời sống đã có nhiều lần phản ánh, thông tin việc giới trẻ lạm dụng sử dụng 'bóng cười' và những hệ lụy nghiêm trọng về sức khoẻ khi lạm dụng khí N2O. Đã có không ít trường hợp phải nhập viện điều trị dài ngày vì tổn thương tủy cổ, tê yếu tay chân do ngộ độc khí N2O, loạn thần...

Thái Bình

1. Thuốc lá điện tử là gì?

Thuốc lá điện tử (Electronic Nicotine Delivery Systems – ENDS), còn được gọi tên khác như E-cigarette hay Vape, là thiết bị điện tử cầm tay, sử dụng pin để làm nóng dung dịch điện tử có chứa nicotine và các chất hóa học khác, tạo ra các hạt khí dung (còn gọi là aerosol hay sol khí) cho người dùng hít vào.

Cấu tạo của thuốc lá điện tử như sau:

2. Các loại thuốc lá điện tử

Thuốc lá điện tử hiện chưa được phép lưu hành chính thức tại Việt Nam. Tuy nhiên, trên thị trường có rất loại nhiều thuốc lá điện tử với tên gọi, hình dáng và kích thước khác nhau.

- Thuốc lá điện tử sử dụng một lần: Có hình giống điếu thuốc (cigalike), không thể sạc hay tái nạp lại dung dịch điện tử, dùng một lần cho đến khi hết pin hoặc hết dung dịch có sẵn trong thiết bị.

- Thuốc lá điện tử sử dụng nhiều lần có ống chứa dung dịch điện tử được đóng sẵn bởi nhà sản xuất và có thể thay ống mới khi sử dụng hoặc có bộ phận chứa dung dịch điện tử có thể tái nạp sau khi sử dụng. Ống chứa dung dịch điện tử được gắn vào pin. Thuốc lá điện tử này có hình như chiếc bút (vape pen).

- Thuốc lá điện tử sử dụng nhiều lần với đầu đốt dung dịch điện tử và thân máy tích hợp bộ điều khiển và pin (tanks mods) cho phép người sử dụng có thể điều chỉnh nhiệt độ và thay đổi thành phần dung dịch điện tử. Thiết bị có thể sạc và sử dụng nhiều lần.

- Thuốc lá điện tử sử dụng nhiều lần với phần đầu là bình chứa dung dịch điện tử được nạp sẵn hoặc tái nạp gắn với thân máy tích hợp hệ thống có thể điều chỉnh (Pod-mods). Sản phẩm thường sử dụng muối nicotin thay vì nicotine đơn thuần như trong các sản phẩm thuốc lá điện tử khác, cho phép dung nạp nicotine nồng độ cao.

3. Tác hại của thuốc lá điện tử

3.1. Tác hại của thuốc lá điện tử đối với sức khỏe của người hút thuốc

(1) Gây nghiện và ảnh hưởng tới hệ thần kinh

- Nicotine trong thuốc lá điện tử là chất gây nghiện mạnh và rất độc hại, do đó gây hại như các sản phẩm thuốc lá điếu thông thường.

- Nicotine làm cho người hút thuốc lá nhanh chóng bị nghiện thuốc lá (lệ thuộc vào nicotine) dù chỉ sau vài lần hút thuốc.

- Nicotine có thể vào não bộ từ 7 đến 10 giây sau khi hút thuốc lá điện tử, làm tăng lượng dopamine trong não và làm người hút thuốc cảm thấy sảng khoái. Khi đã bị nghiện thuốc lá, nếu thiếu thuốc lá hoặc dừng hút thuốc sẽ có biểu hiện thèm thuốc, cơ thể mệt mỏi, chán nản, hay cáu kỉnh. Để cai nghiện thuốc lá rất khó và mất nhiều thời gian và công sức.

- Sử dụng nitcotine liều cao có thể làm trầm trọng hơn các triệu chứng trầm cảm và lo âu.

- Sử dụng nicotine lâu dài làm kìm hãm sự phát triển của não bộ, ảnh hưởng đến khả năng nhớ, tập trung chú ý và học tập, do vậy đặc biệt tác động đối với trẻ em. Do não bộ của con người phát triển từ khi sinh ra cho đến khi 25 tuổi, thanh thiếu niên sử dụng thuốc lá điện tử dễ dàng bị nghiện nicotine hơn, ảnh hưởng tới sức khỏe cũng xảy ra sớm hơn và trầm trọng hơn.

- Sử dụng nicotine ở tuổi vị thành niên cũng có thể làm tăng nguy cơ nghiện các chất gây nghiện khác (như ma túy) ở nhóm tuổi này. Hơn nữa, sử dụng thuốc lá điện tử ở giới trẻ cũng làm tăng khả năng hút thuốc lá trong tương lai.

(2) Bệnh lý đường hô hấp

- Bệnh ‘phổi bỏng ngô’ (popcorn lung) hay còn gọi là viêm tiểu phế quản tắc nghẽn

Một bệnh hiếm gặp được cho là do diacetyl, một trong các hóa chất tạo mùi hương trong khói thuốc lá điện tử có khả năng đi sâu vào phổi gây ra. Các biểu hiện thường gặp là ho, thở khò khè, đau ngực và thở nông. Hiện chưa có thuốc điều trị khỏi hoàn toàn bệnh này.

- Bệnh viêm phổi lipoid

Có liên quan đến hút thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng (vaping-related lipoid pneumonia) là hậu quả của việc hít các hợp chất dầu có trong dung dịch điện tử. Các axit béo bám dính vào phổi và gây ra phản ứng viêm tại phổi. Các triệu chứng thường gặp là ho mạn tính, thở nông, ho ra máu hoặc đờm có máu. Hiện tại không có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh này.

- Hội chứng tổn thương phổi cấp do thuốc lá điện tử (E-cigarette Acute Lung Injury Syndrome – EVALI).

Vitamin E acetate có trong thuốc lá điện tử được cho là nguyên nhân gây hội chứng này. Các triệu chứng thường gặp là khó thở, ho, đau ngực, sốt, ớn lạnh, tiêu chảy, buồn nôn và nôn, thở nhanh và nông.

- Suy giảm chức năng phổi:

Kim loại được giải phóng từ khói thuốc lá điện tử, tùy mức độ tiếp xúc, có khả năng gây ra khó thở, kích ứng phế quản và phổi, kích ứng màng nhầy ở mắt và đường hô hấp trên.

- Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính:

Sử dụng thuốc lá điện tử lâu dài có thể gây bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Triệu chứng thường gặp của bệnh là ho, khó thở kéo dài vì đường thở bị hẹp lại so với bình thường. Phổi tắc nghẽn mạn tính có thể gây ra tình trạng suy giảm hô hấp, hạn chế khả năng hoạt động hàng ngày, làm giảm chất lượng cuộc sống.

(3) Bệnh lý tim mạch

Nicotine làm tăng nguy cơ rối loạn tim mạch. Sử dụng nicotine lâu dài có thể gây suy tim hoặc tử vong.

Một số hóa chất độc hại như carbon monoxide trong khói thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối và xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, suy tim, đột quỵ.

(4) Ưng thư

Một số hợp chất có trong khói thuốc lá điện tử như: formaldehyd, acrolein, toluene, chất đặc biệt gây ung thư nitrosamine và hydrocarbon thơm đa vòng, các kim loại nặng (như niken và chì) có thể gây các thay đổi tế bào liên quan đến ung thư tương tự như người hút thuốc lá điếu thông thường.

Ngoài việc gây nghiện cao, nicotine làm tăng nguy cơ gây ung thư thông qua tăng sinh tế bào, mất cân bằng oxy hóa, gây chết tế bào và đột biến DNA, cũng như sự phát triển của khối u.

(5) Chấn thương

Các thiết bị trong thuốc lá điện tử có thể hỏng, lỗi và phát nổ gây ra các chấn thương, bỏng nghiêm trọng (miệng, mặt, cổ, mắt mũi, xương hàm, cổ).

Chỉ riêng tại Hoa Kỳ từ năm 2015 đến 2017, ước tính có khoảng 2.035 vụ nổ thuốc lá điện tử và các tổn thương do bỏng tại các khoa cấp cứu của bệnh viện Hoa Kỳ.

3.2. Tác hại của thuốc lá điện tử với người hút thuốc thụ động

Khói từ thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng gây hại cho sức khỏe của những người xung quanh. Bằng chứng cho thấy có sự phơi nhiễm nicotine ở những người không sử dụng thuốc lá tiếp xúc với khói từ thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Các triệu chứng thường gặp ở người tiếp xúc thụ động với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng gồm khó thở, kích ứng mắt, nhức đầu, buồn nôn và đau họng hoặc kích thích họng.

Hít phải các chất độc hại như nitrosamines, aldehydes, carbon monoxide... trong khói của thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng cũng có nguy cơ mắc ung thư và tăng nguy cơ tim mạch, đột quỵ.

Trẻ em là đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất bởi khói thuốc lá điện tử và khói thuốc lá nung nóng. Bằng chứng cho thấy chỉ một lượng nhỏ khói thuốc lá điện tử và thuốc là nung nóng cũng tác động tới sự phát triển của não bộ và phổi của trẻ em.

Phụ nữ có thai đặc biệt dễ bị tác động bởi nicotine trong khói thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Các nguy cơ có thể gồm: sinh thiếu tháng, trẻ sinh ra thiếu cân, thai lưu, dị dạng phát triển não và phổi, hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh.

3.3. Một số tác hại khác của thuốc lá điện tử

- Nguy cơ phát sinh các tệ nạn xã hội:

Người sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có thể tự ý tăng tỷ lệ nicotine quá mức hoặc thêm ma túy và các chất gây nghiện khác vào để sử dụng mà khó bị phát hiện. Pha trộn ma túy vào dung dịch điện tử đã được ghi nhận ở Trung tâm Chống độc bệnh viện Bạch Mai và Trung tâm giám định ma túy Viện Khoa học hình sự Bộ Công an22. Tại Mỹ, nghiên cứu sử dụng dữ liệu Điều tra quốc gia về sử dụng thuốc lá ở thanh thiếu niên (lớp 6 đến lớp 12) năm 2016 cho thấy tỷ lệ đã từng sử dụng chất ma túy từ cây cannabis trong thuốc lá điện tử là 30,6% trong số những thanh thiếu niên đã từng sử dụng thuốc lá điện tử

- Ảnh hưởng tới môi trường:

Thiết bị điện tử có thể hỏng, lỗi và gây cháy nổ, thương tích, mất an toàn cho người sử dụng. Rác thải bộ phận điện tử của thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng gây ảnh hưởng đến môi trường, đặc biệt là với thiết bị sử dụng một lần.

Thêm vào đó, thiết bị thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có rất nhiều thành phần: nhựa, pin, bảng mạch điện, lọ dung dịch…., quy trình dỡ bỏ, phân loại… nhằm tái chế hay vứt bỏ, tiêu hủy đều phức tạp và tốn kém. Nếu bị vứt bỏ dưới dạng vỡ, nát có thể phát tán ra môi trường các chất độc hại như kim loại, axit, nicotine, ...

Thực tế tại Mỹ, 58 triệu sản phẩm thuốc lá điện tử được bán ra trong năm 2015, trong đó có 19,2 triệu sản phẩm dùng một lần.

Các sản phẩm thuốc lá điện tử thiếu hướng dẫn người dùng cách vứt bỏ sản phẩm.

- Ảnh hưởng tới an sinh xã hội, kinh tế và sự phát triển bền vững:

Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng làm gia tăng gánh nặng bệnh tật và chi phí liên quan đến sử dụng thuốc lá. Tính riêng các sản phẩm thuốc lá điếu, sử dụng thuốc lá đã gây thiệt hại 500 tỷ đô la mỗi năm cho nền kinh tế thế giới. Ước tính chi phí y tế điều trị các bệnh liên quan đến thuốc lá, giảm năng suất lao động và các chi phí xã hội khác là 1.852 tỷ đô la Mỹ chiếm 1,8% GDP26.

Tại Việt Nam, chi phí y tế cho 5 trong số 25 loại bệnh liên quan đến thuốc lá năm 2011 (ung thư phổi, ung thư đường tiêu hóa, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính) đã là 24.679 tỷ đồng.

Tiêu dùng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng ảnh hưởng tới đói nghèo và phát triển bền vững. Các hãng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang có xu thế đưa ra nhiều sản phẩm với giá bán thấp hơn để tiếp cận người có thu nhập thấp (là đối tượng dễ tổn thương nhất).

Chi tiêu cho thuốc lá làm giảm các chi tiêu thiết yếu khác của hộ gia đình, đặc biệt là ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ em trong các gia đình có thu nhập thấp. Tính trong các hộ gia đình nghèo, một người hút thuốc trong một năm tiêu hết số tiền bằng 1/3 số tiền chi cho lương thực, gấp 1,5 lần so với chi cho giáo dục, gấp 5 lần chi phí y tế tính theo bình quân đầu người.

Như vậy, hút thuốc lá là một trong những nguyên nhân làm gia tăng nghèo đói

Sơn

(CAO) Chính phủ sẽ quy định chi tiết về thiết bị, đối tượng; quy định điều kiện, thời hạn, trình tự, thủ tục xử lý vi phạm trong việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử.

Ngày 10/12, với tỷ lệ tán thành cao, Quốc hội đã thông qua Luật phòng, chống ma túy (sửa đổi), gồm 8 Chương 56 Điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.

Trước đó, trình bày báo cáo tiếp thu giải trình và hoàn thiện dự thảo Luật phòng, chống ma túy (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, về việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội và Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã bổ sung các đánh giá tác động về thực hiện giám sát điện tử như: Đối tượng áp dụng, dự báo số lượng người áp dụng, nguồn lực thực hiện và các tác động khi áp dụng biện pháp, trong đó có tác động về quyền con người.

Trên cơ sở đó, dự thảo Luật đã bổ sung quy định theo hướng xác định về đối tượng áp dụng, thẩm quyền áp dụng, trách nhiệm của người bị giám sát điện tử và giao Chính phủ quy định chi tiết về thiết bị, đối tượng; quy định điều kiện, thời hạn, trình tự, thủ tục xử lý vi phạm trong việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử.

Về việc quản lý người nghiện ma túy trong thời gian lập hồ sơ đưa đi cai nghiện bắt buộc, Chính phủ xin tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng, Công an cấp xã nơi lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc quyết định giao người bị đề nghị cho cơ sở cai nghiện ma túy công lập, trường giáo dưỡng nơi gần nhất để quản lý trong thời gian lập hồ sơ đề nghị; người này trong thời gian quản lý được hưởng chế độ như người bị áp dụng cai nghiện ma túy bắt buộc, thời gian quản lý được trừ vào thời gian cai nghiện ma túy.

Về việc giải quyết trường hợp người đang cai nghiện ma túy mà bị truy cứu trách nhiệm hình sự và bị tuyên án phạt tù, Chính phủ tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng bổ sung quy định người đang trong thời hạn cai nghiện ma túy, trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy mà bị kết án phạt tù có thời hạn; Sau khi chấp hành xong án phạt tù mà vẫn còn thời hạn cai nghiện ma túy hoặc thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy thì phải tiếp tục cai nghiện ma túy, hoặc tiếp tục quản lý sau cai nghiện ma túy thời hạn còn lại.

Về bổ sung quy định đối với việc sử dụng kết quả lao động trị liệu của người cai nghiện ma túy, Chính phủ xin tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng: bổ sung quy định về việc người cai nghiện ma túy được hưởng kết quả lao động trị liệu của mình theo quy định của Chính phủ. Bổ sung nghĩa vụ cơ sở cai nghiện ma túy trong việc tổ chức lao động trị liệu cho người cai nghiện ma túy theo các hình thức do cơ quan có thẩm quyền quyết định và sử dụng kết quả lao động trị liệu để phục vụ cho người cai nghiện ma túy theo quy định của Chính phủ.

Về nội dung cai nghiện ma túy bắt buộc cho người từ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi, Chính phủ đề nghị giữ nguyên quy định về việc đưa nhóm người có độ tuổi này cai nghiện bắt buộc tại các trường giáo dưỡng để bảo đảm quyền lợi cho người dưới 18 tuổi, nhất là việc tổ chức học văn hóa cho họ. Tuy nhiên, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã bổ sung quy định: Bên cạnh việc đưa vào trường giáo dưỡng, có thể đưa người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi cai nghiện tại các cơ sở cai nghiện công lập đủ điều kiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Công an.

Về cơ chế tài chính trong phòng chống ma túy, tiếp thu ý của đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo đã chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng bổ sung chính sách cụ thể, khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia cung cấp dịch vụ cai nghiện ma túy trong sử dụng lao động là người nghiện ma túy, người đã chấp hành xong quyết định cai nghiện ma túy.

Thanh Hòa

Với 440/444 đại biểu Quốc hội có mặt biểu quyết tán thành (93,02%), sáng 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Phòng, chống ma tuý (sửa đổi). Luật gồm 8 chương, 56 điều, trong đó, bổ sung mới 11 điều; sửa đổi, bổ sung 38 điều; bãi bỏ 10 điều; giữ nguyên 7 điều; có hiệu lực thi hành từ 01/7/2026.

Công an cấp xã giao người bị đề nghị cai nghiện bắt buộc cho cơ sở cai nghiện ma tuý công lập, trường giáo dưỡng

Đại tướng Lương Tam Quang, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, dự án Luật Phòng, chống ma túy đã được sửa đổi toàn diện nhằm thể chế hóa quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về hoàn thiện sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm ma túy, giải quyết những khó khăn, vướng mắc xuất phát từ thực tiễn công tác quản lý Nhà nước về cai nghiện ma túy và công tác quản lý sau cai nghiện ma túy.

Về biện pháp giám sát điện tử, Bộ trưởng cho hay, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội và Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã bổ sung các đánh giá về thực hiện biện pháp giám sát điện tử (như: đối tượng áp dụng, dự báo số lượng người áp dụng, nguồn lực thực hiện và các tác động khi áp dụng biện pháp, trong đó có tác động về quyền con người). Trên cơ sở đó, dự thảo Luật đã bổ sung quy định theo hướng xác định về đối tượng áp dụng, thẩm quyền áp dụng, trách nhiệm của người bị giám sát điện tử và giao Chính phủ quy định chi tiết về thiết bị, đối tượng; quy định điều kiện, thời hạn, trình tự, thủ tục, xử lý vi phạm trong việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử.

Về việc quản lý người nghiện ma túy trong thời gian lập hồ sơ đưa đi cai nghiện bắt buộc, Chính phủ xin tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng, Công an cấp xã nơi lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc quyết định giao người bị đề nghị cho cơ sở cai nghiện ma túy công lập, trường giáo dưỡng nơi gần nhất để quản lý trong thời gian lập hồ sơ đề nghị; người này trong thời gian quản lý được hưởng chế độ như người bị áp dụng cai nghiện ma túy bắt buộc, thời gian quản lý được trừ vào thời gian cai nghiện ma túy.

Người nghiện từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi phải đi cai nghiện bắt buộc

Cũng theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, về việc giải quyết trường hợp người đang cai nghiện ma túy mà bị truy cứu trách nhiệm hình sự và bị tuyên án phạt tù, Chính phủ tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng bổ sung quy định người đang trong thời hạn cai nghiện ma túy, trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy mà bị kết án phạt tù có thời hạn, sau khi chấp hành xong án phạt tù mà vẫn còn thời hạn cai nghiện ma túy hoặc thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy thì phải tiếp tục cai nghiện ma túy hoặc tiếp tục quản lý sau cai nghiện ma túy thời hạn còn lại.

Về bổ sung quy định đối với việc sử dụng kết quả lao động trị liệu của người cai nghiện ma túy, Chính phủ xin tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng bổ sung quy định về việc người cai nghiện ma túy được hưởng kết quả lao động trị liệu của mình theo quy định của Chính phủ; bổ sung nghĩa vụ của cơ sở cai nghiện ma túy trong việc tổ chức lao động trị liệu cho người cai nghiện ma túy theo các hình thức do cơ quan có thẩm quyền quyết định và sử dụng kết quả lao động trị liệu để phục vụ cho người cai nghiện ma túy theo quy định của Chính phủ.

Đối với nội dung cai nghiện ma túy bắt buộc cho người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi, Chính phủ đề nghị giữ nguyên quy định về việc đưa nhóm người ở độ tuổi này cai nghiện bắt buộc tại trường giáo dưỡng để bảo đảm quyền lợi cho người dưới 18 tuổi, nhất là việc tổ chức học văn hóa cho họ. Tuy nhiên, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã bổ sung quy định, bên cạnh việc đưa vào trường giáo dưỡng, có thể đưa người đủ từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi cai nghiện tại cơ sở cai nghiện công lập đủ điều kiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Công an...

Quỳnh Vinh - Nguyễn Dịu

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, ngành công nghiệp an ninh đã nghiên cứu, chế tạo thiết bị vừa có chức năng giám sát, vừa theo dõi sức khỏe người nghiện ma túy và người bị quản lý sau cai nghiện ma túy.

Chiều 25/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi).

Giải trình, làm rõ ý kiến của các đại biểu, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an nhấn mạnh mục tiêu của dự luật là hoàn thiện cơ sở pháp lý, giải quyết các vướng mắc thực tiễn, đồng thời thể chế hóa quan điểm tinh gọn bộ máy của Đảng và Nhà nước.

Cụ thể, nhiệm vụ quản lý nhà nước về cai nghiện và quản lý sau cai nghiện đã được chuyển từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội sang Bộ Công an và hoàn thiện phân cấp, phân quyền, đảm bảo phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Liên quan đến đề xuất áp dụng giám sát điện tử đối với người sử dụng trái phép chất ma túy và người cai nghiện tại cộng đồng, Bộ trưởng cho biết ngành công nghiệp an ninh đã nghiên cứu, chế tạo thiết bị vừa có chức năng giám sát, vừa theo dõi sức khỏe.

Nếu Quốc hội thông qua các quy định về đối tượng và thẩm quyền áp dụng trong luật, Chính phủ sẽ quy định chi tiết để triển khai thiết bị này vào thực tiễn, giúp nâng cao hiệu quả quản lý.

Về vấn đề quản lý người nghiện trong thời gian chờ làm thủ tục đưa đi cai nghiện bắt buộc, cơ quan soạn thảo sẽ phối hợp chỉnh lý dự luật theo hướng bổ sung quy định quản lý tại cơ sở công lập hoặc trường giáo dưỡng.

Thẩm quyền quyết định sẽ được giao cho Trưởng Công an cấp xã, và thời gian quản lý này được tính trừ vào tổng thời gian cai nghiện bắt buộc.

Đối với thời hạn cai nghiện, Bộ trưởng Lương Tam Quang đề nghị giữ nguyên quy định trong dự thảo: 24 tháng đối với người cai nghiện lần đầu và 36 tháng đối với lần thứ hai trở lên.

Lý giải về điều này, Bộ trưởng cho rằng quy định về khung thời gian tối thiểu - tối đa trong Luật năm 2021 đã dẫn đến việc áp dụng thiếu thống nhất và tùy nghi tại các địa phương. Hơn nữa, cơ quan y tế hiện chỉ xác định được tình trạng nghiện chứ không phân định được mức độ nặng nhẹ.

Đặc biệt, xu hướng chuyển dịch sang ma túy tổng hợp khiến người nghiện thường xuyên rơi vào trạng thái loạn thần, mất kiểm soát hành vi, gây ra nhiều vụ án đặc biệt nghiêm trọng.

Do đó, cần áp dụng đầy đủ quy trình cai nghiện để hạn chế tối đa tình trạng tái nghiện.

Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là quy định đưa người từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc. Theo thống kê, cả nước hiện có 239 trường hợp trong độ tuổi này đang cai nghiện.

Tiếp thu ý kiến đại biểu về tính nhân văn và sự thuận tiện cho gia đình thăm nuôi, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu chỉnh lý theo hướng linh hoạt: người chưa thành niên có thể cai nghiện tại trường giáo dưỡng hoặc cơ sở cai nghiện công lập "trong trường hợp phải đủ điều kiện".

Chia sẻ thêm về công tác tái hòa nhập cộng đồng, người đứng đầu ngành Công an bày tỏ trăn trở khi người sau cai nghiện gặp rất nhiều khó khăn trong tìm kiếm việc làm, dẫn đến nguy cơ tái nghiện cao.

Bộ trưởng đề nghị Nhà nước cần có các chính sách nghiên cứu sâu hơn để hỗ trợ sinh kế, đảm bảo lao động trị liệu hiệu quả cho nhóm đối tượng này. Đồng thời, dự luật cũng sẽ rà soát các quy định về ưu đãi thuế, tiền thuê đất để khuyến khích tư nhân tham gia xã hội hóa công tác cai nghiện.

"Mục tiêu xây dựng luật này, chúng tôi muốn hướng tới một xã hội không có ma túy, không có người nghiện. Nếu đã nghiện thì việc cai nghiện phải thực sự hiệu quả, không để tái nghiện, nhằm bảo đảm an ninh, an toàn cho xã hội", Đại tướng Lương Tam Quang khẳng định.

Theo video giới thiệu của Bộ Công an, giải pháp áp dụng biện pháp giám sát điện tử sẽ giải quyết bài toán giám sát người nghiện ma túy và người bị quản lý sau cai nghiện ma túy một cách toàn diện.

Vòng đeo tay thông minh do người Việt Nam làm chủ hoàn toàn về công nghệ và bảo mật dữ liệu. Được sản xuất với kích thước nhỏ gọn, tích hợp hệ thống cảm biến sinh học hiện đại, định vị GPS. Vật liệu sản xuất an toàn, chống tháo gỡ, chống cháy nổ, chống nước, chống va đập, hoạt động bền bỉ trong mọi môi trường làm việc. Mọi hành vi cố tình tháo bỏ hoặc phá hoại thiết bị sẽ bị xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Hệ thống giám sát vị trí theo thời gian thực 24/7 giúp lực lượng chức năng quản lý cư trú và di biến động của các đối tượng, đặc biệt là đối tượng không có nơi cư trú ổn định. Mọi hành vi rời khỏi nơi cư trú, đi đến các điểm nóng về ma túy đều được cảnh báo tức thời tới lực lượng chức năng. Đặc biệt, dữ liệu phân tích còn hỗ trợ cơ quan chức năng sớm phát hiện dấu hiệu tụ tập bất thường và khoanh vùng các địa điểm nghi vấn dễ hình thành điểm tổ chức chứa chấp sử dụng trái phép chất ma túy.

Tính năng chấm điểm tuân thủ giúp phân loại đối tượng, giúp giảm tải áp lực giám sát thủ công cho cán bộ cơ sở một cách có hiệu quả. Không dừng lại ở chức năng giám sát, đây thực sự là một giải pháp giúp lực lượng chức năng có thể phát hiện hành vi sử dụng trái phép chất ma túy của đối tượng. Nhờ ứng dụng trí tuệ nhân tạo, giúp phân tích mức độ căng thẳng và trạng thái tâm lý người đeo. Hệ thống có thể tự phát hiện các dấu hiệu bất thường như sốc thuốc và lập tức gửi đến cơ quan chức năng.

Yếu tố tâm lý và sự nhân văn cũng được đặc biệt chú trọng với thiết kế đa dạng màu sắc, kiểu dáng hiện đại, người đeo sẽ cảm thấy thoải mái, tự tin khi giao tiếp, đi làm và tham gia các hoạt động xã hội. Cơ chế sạc kẹp thông minh, người dùng có thể vừa sạc vừa làm việc, kể cả những công việc lao động chân tay hay tiếp xúc với nước và bụi bẩn mà không cần tháo thiết bị, giúp quá trình giám sát và thu thập dữ liệu luôn được duy trì liên tục, không bị gián đoạn.

Thông qua ứng dụng trên điện thoại, người đeo có thể tự theo dõi được các chỉ số sức khỏe của mình, tạo thêm động lực tinh thần để sống tích cực và tuân thủ các quy định của pháp luật, nỗ lực đóng góp giá trị cho cộng đồng xã hội.

Hiện nay với khoảng 300.000 người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy và người bị quản lý sau cai nghiện ma túy, Bộ Công an xác định có khoảng 100.000 đối tượng sẽ áp dụng biện pháp giám sát điện tử sau khi Luật Phòng, chống ma túy sửa đổi có hiệu lực thi hành.

Việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử sẽ góp phần giải quyết được 3 vấn đề trong phòng chống ma túy đó là: giảm cung, giảm cầu và giảm tác hại của ma túy. Qua đó góp phần kéo giảm tội phạm hình sự hàng năm, mang lại hiệu quả kép cho cộng đồng xã hội, vừa đảm bảo an sinh xã hội, vừa giữ vững an ninh trật tự.

Quỳnh Nguyễn